Nederland krijgt juridische wapens om een derde van Putins spionagescheepjes uit zee te plukken
Den Haag, donderdag, 12 februari 2026.
Een nieuwe interpretatie van het zeerecht geeft Nederland machtige middelen om honderden Russische olietankers tegen te houden. Meer dan 500 schepen uit Putins schaduwvloot varen zonder geldige vlag - dat maakt ze staatenloos en dus grijpbaar. Deze tankers smokkelen maandelijks miljarden aan olie-inkomsten naar Moskou en voeren spionageactiviteiten uit. Hoewel zes Europese landen in juni 2025 beloofden gezamenlijk op te treden, lieten ze tussen november en februari nog 61 verdachte tankers ongemoeid door Europese wateren varen. Nederland werkt nog aan wetgeving om deze juridische mogelijkheid daadwerkelijk in te zetten.
Juridische doorbraak na maanden van inactie
Deze ontwikkeling bouwt voort op eerdere Nederlandse actie tegen de Venezolaanse schaduwvloot, toen Nederland twee olietankers aan de ketting legde in Curaçao en Sint-Eustatius [https://dgki.nl/d5389e1-Venezuela-olietankers-Cura-ao-Nederlandse-autoriteiten/]. Nu blijkt uit onderzoek van Pointer, Follow the Money en internationale partners dat artikel 110 van het VN-Zeerechtenverdrag veel meer mogelijkheden biedt dan eerder gedacht [1]. Schepen zonder geldige vlag zijn staatlenloos en kunnen daarom niet beroep doen op de vrijheid van de volle zee [1]. Van de 1.398 onderzochte olie- en gastankers blijken er 539 zonder vlag of onder valse vlag te varen - dat is 38.555 procent van de gehele schaduwvloot [1]. Deze tankers verdienen Putin maandelijks miljarden door Russische olie te verschepen naar landen als India, de Verenigde Arabische Emiraten en China [1].
Europa laat kansen liggen terwijl schepen doorvaren
Hoewel Nederland, België, Denemarken, Finland, Estland en het Verenigd Koninkrijk in juni vorig jaar beloofden gezamenlijk op te treden, gebeurt er in de praktijk weinig [1]. Tussen 1 november 2025 en 1 februari dit jaar voeren 61 schaduwvloottankers ongehinderd door Europese wateren, waaronder 20 olie- en gastankers die via de Noordzee voor Rusland voeren [1]. Intussen toonden de Verenigde Staten en Frankrijk wat er wel kan: de VS onderschepte de Marinera tussen IJsland en het VK op 7 januari, Frankrijk pakte twee weken later de Grinch in de Middellandse Zee [2]. Op 9 februari dit jaar bestormden Amerikaanse commando’s nog de Aquila II in de Indische Oceaan - de negende Amerikaanse actie sinds december [4][5].
Nederland werkt aan wetgeving voor zomer 2026
Nederland heeft de juridische mogelijkheden wel, maar mist nog de praktische middelen om in te grijpen. Woordvoerders van de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en Justitie en Veiligheid zeggen dat er nog wetgeving moet komen [1]. Een wetswijziging moet het mogelijk maken om schaduwvlootschepen onder valse vlag systematisch te inspecteren, naar een ankerplaats te begeleiden en in extreme gevallen in beslag te nemen [1]. Die wijziging gaat vóór de zomer naar de Tweede Kamer, daarna moet de Senaat er nog naar kijken [1]. Het duurt dus nog maanden voordat Nederland zijn nieuwe juridische wapens daadwerkelijk kan gebruiken - terwijl Ruslands spionageschepen ondertussen vrolijk doorvaren door onze wateren.