Nederland ontdekt bijna zestig zwaar vervuilde PFAS-locaties, maar dit is nog maar het begin
Nederland, zaterdag, 16 mei 2026.
Een nieuwe inventarisatie toont 57 ernstig vervuilde PFAS-locaties in Nederland waar acute sanering nodig is. Het ministerie waarschuwt dat dit slechts het topje van de ijsberg is - er zijn al 4000 verdachte plekken geïdentificeerd. Bij driekwart van de bekende locaties moet de sanering nog beginnen. De kosten lopen nu al op tot 68 miljoen euro, maar dat is waarschijnlijk een fractie van het totale bedrag. PFAS-stoffen breken bijna niet af en stapelen zich op in bodem en water. De vervuiling komt vooral door blusschuim, industriële lozingen en afvalstromen. Overheden hebben moeite met de inventarisatie omdat bedrijven bodemonderzoek weigeren.
Van blusschuim tot textielindustrie: hoe PFAS overal opduikt
De 57 zwaar vervuilde locaties ontstonden voornamelijk door blusschuim op brandweeröefenterreinen en industriële activiteiten [1]. Van de ruim 2300 bekende potentieel vervuilde plekken zijn er 1357 bedrijven uit de textiel-, papier- en kunststofindustrie, scheepsbouw, chemische wasserijen en verzinkerijen [2]. Daarnaast zijn er 225 locaties waar blusschuim is gebruikt en 745 locaties met vervuilde afvalstromen [2]. PFAS komt in de bodem via industrie en lokale lozingen, verspreiding via water en overstroming, mest en compost, en zelfs via luchttransport en neerslag [3]. Deze ‘eeuwige chemicaliën’ breken bijna niet af en hopen zich op [3]. Voor gewone Nederlanders betekent dit dat vervuiling kan opduiken bij grondverzet voor een nieuwe schuur, in de moestuin of bij bouwprojecten [3].
Sanering stagneert door geldgebrek en weigerachtige bedrijven
Bij meer dan driekwart van de 57 aandachtlocaties moet de sanering nog beginnen [1]. Van de blusschuimlocaties zijn er slechts 8 in sanering en 4 gesaneerd [2]. Overheden stuiten op belemmeringen omdat bedrijven bodemonderzoek weigeren [1]. ‘Dit moet worden opgelost’, stelt het Interprovinciaal Overleg [1]. Het ministerie erkent dat ‘zonder financiële zekerheid de voortgang stagneert omdat geen verplichtingen kunnen worden aangegaan zonder middelen’ [2]. De nu lopende saneringen kosten al minstens 68 miljoen euro [1]. Dat is waarschijnlijk een fractie van de totale kosten, ‘om nog niet te spreken over zuiveringskosten, zorgkosten en kosten die gepaard gaan met vertraging van woningbouwprojecten’, aldus een IPO-woordvoerder [1].
Staatssecretaris belooft duidelijkheid pas in 2028
Staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat wil in 2028 een ‘scherper beeld hebben’ van de PFAS-locaties en de kosten [1]. Na 2030 begint het ministerie met een ‘programmatische aanpak’ voor de sanering [1]. Het rijk wil in 2030 een totaalbeeld van de omvang en een schatting van de financiële kosten [2]. Overheden zullen dit jaar 11,1 miljoen euro aan SPUK-gelden aanvragen, bovenop de al uitgekeerde 18,8 miljoen euro [2]. Terwijl het ministerie erkent dat ‘de kosten voor de aanpak van PFAS-aandachtlocaties fors zijn en dat er vermoedelijk een forse opgave volgt’ [2], werken innovators als ex-topmodel Marte Mei van Haaster aan alternatieven [4]. Zij ontwikkelde een methode met hennep om PFAS natuurlijk uit de bodem te halen [4]. Haar biomateriaal stoot slechts 2,4 nanogram PFAS per liter uit, minder dan de norm van 4,4 nanogram voor Nederlands drinkwater [4].