Het rijk trekt de macht over vervuilende staalslakken naar zich toe
Nederland, vrijdag, 6 maart 2026.
Gemeenten moeten hun lokale verboden op staalslakken dit jaar nog terugdraaien op bevel van het ministerie. Dit terwijl wethouders weten welke ‘ellende’ het materiaal kan veroorzaken en experts spreken van ‘juridisch gegoochel’. Op zeker 200 plekken in Nederland liggen al staalslakken die milieuvervuiling en gezondheidsklachten kunnen veroorzaken. Het tijdelijke landelijke verbod loopt begin 2027 af, maar wat er daarna komt blijft onduidelijk. Gemeenten zoals Arnhem en Brummen reageren furieus en overwegen juridische stappen tegen deze beslissing.
Ministerie dwingt gemeenten tot actie ondanks waarschuwingen
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verstuurde in december 2025 een brief naar gemeenten, provincies en omgevingsdiensten met een duidelijke boodschap: lokale verboden op staalslakken moeten nog dit jaar worden teruggedraaid [1][2]. Dit gebeurt terwijl de Inspectie Leefomgeving en Transport en het RIVM op 17 april 2025 nog waarschuwden dat de huidige regels voor het gebruik van staalslakken tekortschieten [1]. Het ministerie stelt dat lokale maatregelen ‘onnodig de afzet belemmeren’ en leiden tot ‘een ongelijk speelveld binnen Nederland’ [1]. Wethouder Pouwel Inberg van gemeente Brummen reageert verontwaardigd: ‘Wij weten welke ellende het gebruik van staalslakken kan opleveren’ [1][2]. Een stortplaats in Eerbeek wordt door het Openbaar Ministerie zelfs bestempeld als een ‘milieuramp in slow motion’ [1][2].
Zeeland verzet zich tegen stortingen in de Deltawateren
In Zeeland spelen de problemen extra heftig. Ongeveer 3.5 miljard kilogram staalslakken is de afgelopen 25 jaar gedumpt in de Ooster- en Westerschelde [3]. De gemeenten Veere en Vlissingen zijn het volledig oneens met het ministerie: ‘De stelling dat deze producten gewoon kunnen worden toegepast als ze voldoen aan de kwaliteitseisen uit de Regeling bodemkwaliteit lijkt ons dan ook niet correct’ [3]. Gedeputeerde Daniëlle de Clerk bevestigt dat Zeeland na overleg met de staatssecretaris een verbod heeft gekregen tot 26 juli [alert! ‘onduidelijk of dit 2026 of 2027 betreft’] [3]. Vanaf 2027 plant Rijkswaterstaat nieuwe stortingen in de Deltawateren waar mogelijk staalslakken gebruikt kunnen worden [3]. Middelburg nam al preventief staalslakken van fietspaden weg en besloot in 2025 het materiaal niet meer toe te passen [3].
Wethouders spreken van juridisch gegoochel en overwegen rechtszaken
De kritiek op het ministerie wordt steeds scherper. Wethouder Eva van Esch van Arnhem zegt: ‘Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de gezondheid van onze burgers en voor een schoon milieu’ en ziet in de brief ‘de lobby van bedrijven als Tata Steel’ terug [1]. Jurist Anne de Vries van ChemLegal noemt de redenering van het ministerie ‘juridisch gegoochel om de afzetmarkt voor staalslakken veilig te stellen’ [1][2]. Dit is extra pijnlijk omdat het ministerie anderhalf jaar geleden, in mei 2024, nog concludeerde dat kwaliteitseisen voor staalslakken ‘onvoldoende bescherming bieden’ voor mens en milieu [1][2]. Gemeenten zoals Brummen, Gorinchem en Arnhem reageren kritisch en overwegen juridische stappen [2]. Het tijdelijke verbod op staalslakken loopt begin 2027 af, maar wat er daarna komt blijft onduidelijk [1][2][3]. Het ministerie werkt aan definitief beleid met ‘mogelijke combinaties van een verbod, vergunningplicht of meld- en registratieplicht’ [1].