Ombudsman geeft regering dikke onvoldoende: 'Burgers gestraft, overheid komt weg met alles'
Den Haag, maandag, 5 januari 2026.
Nationale ombudsman Reinier van Zutphen hekelt de bizarre dubbele standaard waarbij burgers zwaar worden afgerekend op fouten, terwijl de overheid ‘fout op fout stapelt’ zonder consequenties. Hij geeft de regering over 2025 een dikke onvoldoende en toont zich moedeloos over de gang van zaken. Van Zutphen pleit voor het invoeren van ‘vergisrecht’ zoals in België, zodat kleine fouten van burgers niet leiden tot groot leed. De ombudsman waarschuwt dat deze ongelijke behandeling het vertrouwen in de overheid ernstig ondermijnt.
Overheid stapelt fout op fout zonder gevolgen
Van Zutphen legt de vinger op de zere plek: burgers krijgen boetes voor kleine vergissingen, maar de overheid maakt structureel fouten zonder consequenties [1][2]. “De burger mag geen fouten maken en wordt erop afgerekend, terwijl de overheid fout op fout stapelt en daar gewoon mee wegkomt. Een bizarre situatie,” aldus de ombudsman [1][2]. Hij wijst op concrete problemen zoals onduidelijke communicatie bij gemeenten, langdurige besluitvorming en grote verschillen tussen gemeenten bij schuldhulpverlening [2]. Het wisselende beleid richting toeslagenouders en boeren illustreert volgens hem deze dubbele standaard perfect [2]. Van Zutphen vergeleek eerder al de asielwetten van minister Marjolein Faber met de toeslagenaffaire [2].
Demissionaire regering krijgt onvoldoende, uitvoeringsinstanties wel voldoende
De nationale ombudsman deelt zijn rapport uit zoals een strenge leraar: de demissionaire regering krijgt een dikke onvoldoende voor 2025, maar uitvoeringsinstanties scoren wel een voldoende [2]. Dit onderscheid is belangrijk - het zijn niet de ambtenaren op de werkvloer die falen, maar het politieke bestuur [2]. Van Zutphen erkent nog niet gefrustreerd te zijn, maar wordt wel regelmatig moedeloos van wat er bij de overheid allemaal misgaat [1]. Het kabinet viel in 2025 zelfs twee keer, wat de bestuurlijke chaos nog meer onderstreept [2]. Voor 2026 wil Van Zutphen blijven hameren op verbetering met de burger op één [2].
Belgisch ‘vergisrecht’ als oplossing voor Nederlandse bureaucratie
De ombudsman komt met een concrete oplossing: invoering van het Belgische ‘vergisrecht’ in Nederland [3]. Dit systeem voorkomt dat kleine fouten van burgers leiden tot groot leed - een probleem dat veel Nederlanders herkennen [3]. Denk aan iemand die per ongeluk een formulier verkeerd invult en plots een torenhoge boete krijgt, terwijl ministers zonder gevolgen beleid kunnen omgooien [GPT]. Van Zutphen waarschuwt dat deze ongelijke behandeling het vertrouwen in de overheid ernstig ondermijnt [4]. Zijn kritiek raakt de kern van de democratie: als regels niet voor iedereen gelijk gelden, waarom zouden burgers zich er dan nog aan houden [GPT]?