Vandaag gaat het historische oceaanverdrag in werking dat tweederde van alle wereldzeeën moet beschermen

2026-01-17 buitenland

Internationaal, zaterdag, 17 januari 2026.
Na twintig jaar onderhandelen treedt vandaag een baanbrekend VN-verdrag in werking dat marine beschermde gebieden kan instellen in internationale wateren. Momenteel is slechts 8% van de zee beschermd, maar het verdrag moet dat tegen 2030 verhogen naar 30%. Drieëntachtig landen ratificeerden het verdrag al, maar Nederland, de VS en het VK doen nog niet mee.

Van vakantieknieën naar wereldwijde oceaanbescherming

Het verdrag geldt voor internationale wateren - dat gigantische stuk zee voorbij de landsgrenzen waar geen enkel land de baas speelt [1][4]. Dit omvat ongeveer tweederde van alle oceanen op aarde [4][6]. “Veel mensen kennen de zee alleen tot aan hun knieën, van op vakantie”, zegt Han Dolman van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee [1]. “Maar de zeeën en oceanen zijn belangrijk voor onze voedselvoorziening en ze nemen ongeveer een kwart van alle uitstoot van het broeikasgas CO2 op.” De oceanen huisvesten naar schatting 1 tot 10 miljoen verschillende soorten die samen functioneren “als een soort kaartenhuis”, waarschuwt NIOZ-onderzoeker Sabine Gollner [1]. “Als te veel soorten verdwijnen, dan stort het kaartenhuis in.”

Wie doet mee en wie blijft aan de kant

Het verdrag had 60 ratificaties nodig om van kracht te worden - een mijlpaal die op 19 september 2025 werd bereikt toen Marokko als zestigste land tekende [2]. Inmiddelst hebben 81 tot 83 landen het verdrag geratificeerd, waaronder China, Duitsland, Japan, Frankrijk en Brazilië [3][4][5]. Opvallende afwezigen zijn de Verenigde Staten, die het verdrag wel ondertekenden in 2023 maar nog niet ratificeerden [3][8]. Ook Nederland, het Verenigd Koninkrijk, India en Rusland doen vooralsnog niet mee [2][8]. “Klaudija Cremers van de Franse denktank IDDRI noemt het historisch: “Zo’n raamwerk dat door landen over de hele wereld wordt onderschreven, bestond nog niet” [1].

Wat gebeurt er nu concreet

Binnen een jaar moet er een top komen - vergelijkbaar met VN-klimaattoppen - waar landen voorstellen voor beschermde gebieden kunnen indienen en erover stemmen [1][4][6]. Landen die het verdrag ratificeerden moeten vanaf nu verslag doen van wetenschappelijke expedities op volle zee [1][2]. Chili en West-Afrikaanse landen werken al aan concrete voorstellen voor beschermde zeegebieden [1][2]. Het verdrag maakt het mogelijk om marine beschermde gebieden in te stellen, milieueffecten van menselijke activiteiten te beoordelen en ontwikkelingslanden te ondersteunen [4]. “Iedereen moet in gedachten houden dat er nu controle is op activiteiten in de volle zee”, zegt de Tanzaniaanse diplomaat Mzee Ali Haji [3]. “Als je vervuilt, ben je verantwoordelijk voor je daden.”

Bronnen

oceaanverdrag zeebescherming