Jongeren ervaren woorden die oma normaal vindt als pijnlijke klappen in het gezicht
Nederland, zondag, 18 januari 2026.
Een simpel woord van opa kan vandaag hard binnenkomen bij zijn kleinkinderen. Jongeren corrigeren nu direct taalgebruik in groepsapps en koppelen woorden aan structuren van uitsluiting. Waar ‘homo’ in de jaren negentig standaard scheldtaal was op schoolpleinen, wijzen Gen Z’ers nu hun familie terecht: ‘Kun je dat woord niet meer gebruiken?’ De nieuwe taalgevoeligheid botst met oudere generaties die vasthouden aan ‘zo zeggen we dat nu eenmaal’, terwijl jongeren bewuster omgaan met de impact van woorden op verschillende groepen.
Van scheldwoord naar taboetaal in dertig jaar tijd
De snelheid waarmee taal verandert, verrast oudere generaties. Wat in de jaren negentig nog standaard scheldtaal was op schoolpleinen, raakt nu een gevoelige snaar [1]. Jongeren spreken zich bewuster uit over discriminatie, racisme en uitsluiting, ook in taal, volgens onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau [1]. Ze koppelen woorden direct aan structuren van uitsluiting en sociale taboes [1]. Een taalsocioloog legt uit: ‘Taal is geen museum, het is een marktplein. Woorden staan niet achter glas, ze lopen rond en botsen tegen mensen aan’ [1]. Deze botsing vindt nu plaats aan de keukentafel, waar een nichtje haar opa vraagt: ‘Kun je dat woord misschien niet meer gebruiken? Dat komt echt hard binnen’ [1].
Groepsapps worden taalcontrole-instrumenten
Jongeren corrigeren nu direct taalgebruik in groepsapps met berichten als ‘Hé, dat voelt niet oké, kun je iets anders zeggen?’ [1]. Deze directe feedback toont hoe de nieuwe generatie omgaat met kwetsend taalgebruik. Voor Gen Z voelt een woord dat oudere generaties als neutraal beschouwen, vaak als een etiket of litteken [1]. De snelle verandering van taal door sociale media en de groeiende zichtbaarheid van minderheidsgroepen dragen bij aan deze verschuiving van ‘normaal’ naar ‘kwetsend’ [1]. Waar opa zegt ‘Dat heb ik altijd zo gezegd’, antwoordt zijn kleinkind dat de ervaring van hetzelfde woord niet dezelfde is tussen generaties [1].
Checklist voor moderne gesprekken
Experts adviseren een actieve en vragende houding in plaats van vermijden uit angst voor fouten [1]. Vervang ‘zo zeggen we dat nu eenmaal’ door ‘hoe noem jij dat eigenlijk?’ en herformuleer hardop om openheid voor verandering te tonen [1]. Een simpele checklist helpt: Praat ik over iemand of met iemand? Zou ik dit woord gebruiken als die persoon naast me zat? Lach ik om iemand, of samen met iemand? [1]. Het gaat minder om censuur en meer om respect voor iemands ervaring [1]. Een kleine correctie of een simpel ‘sorry, ik leer bij vandaag’ kan een oud patroon doorbreken [1]. Voor jongeren staat niet het perfect beheersen van correct vocabulaire centraal, maar het focussen op situaties en spanningen binnen groepen [1].