Nederland houdt vol met experimenteren ondanks meer stemfouten bij klein stembiljet
Nederland, woensdag, 14 januari 2026.
Kiezers maken dubbel zoveel fouten met het compacte stembiljet vergeleken met het traditionele grote biljet. Bij de Tweede Kamerverkiezingen waren 0,47% van de stemmen ongeldig met het kleine biljet, tegenover slechts 0,26% bij het oude biljet. Toch gaan elf gemeenten in maart opnieuw experimenteren tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Minister Rijkaart verdedigt het experiment omdat mensen met een beperking tevreden zijn en de kosten voor stemmallen lager uitvallen. Kamerlid Van Baarle van Denk vindt het foutenpercentage te hoog en stelt dat democratische verkiezingen wat mogen kosten. Een definitief besluit over invoering volgt pas na maart.
Elf gemeenten waagen nieuwe poging in maart
Op woensdag 18 maart 2026 gaan bijna veertien miljoen Nederlandse kiezers naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen [1][2]. Elf gemeenten steken hun nek uit voor een nieuwe proef met het compacte stembiljet: Alphen aan den Rijn, Boekel, Gouda, Leiden, Meierijstad, Midden-Delfland, Nijmegen, Noordoostpolder, ‘s-Hertogenbosch, Soest en Tynaarlo [1][2]. Dit ondanks het feit dat kiezers 180.769 procent meer fouten maken met het kleine biljet dan met het traditionele grote exemplaar [1][2]. De vorige keer dat Nederland experimenteerde met het compacte biljet maakten kiezers zelfs nog meer fouten: 0,74% van de stemmen was toen ongeldig [1][2].
Politieke discussie over kosten en democratie
Kamerlid Van Baarle van Denk hamert er tijdens het Kamerdebat van 13 januari 2026 op dat het foutenpercentage te hoog is [1][2]. ‘Democratische verkiezingen mogen wat kosten’, stelt hij herhaaldelijk [1][2]. Minister Rijkaart van BBB verdedigt het experiment echter: mensen met een beperking zijn tevreden met het nieuwe biljet en de kosten voor stemmallen voor blinde en slechtziende kiezers zijn veel lager [1][2]. Door het stemgeheim kan de minister niet achterhalen welke kiezers precies de fouten maken [2]. Een handig detail: als je op het nieuwe biljet vergeet de stip bij een kandidaatnummer rood te maken, maar wel die bij het partijnummer invult, telt je stem alsnog voor de lijsttrekker [1][2].
Besluit valt pas na maart
Of Nederland definitief overstapt naar het compacte stembiljet, wordt pas na de gemeenteraadsverkiezingen beslist [1][2]. Minister Rijkaart stuurt een uitgebreidere evaluatie en voorgaande onderzoeken naar de Kamer [2]. Een gemeente haakte al af: Borne stopte in december 2025 als enige met de proef [1]. Voor kiezers in de elf experimenteergemeenten betekent dit: let extra goed op bij het invullen van je biljet op 18 maart. Want hoewel de bedoeling goed is - kosten besparen en het stemproces verbeteren - blijkt de praktijk weerbarstiger dan verwacht.