Daklozen winnen vier van de tien rechtszaken tegen gemeenten die opvang weigeren
Den Haag, woensdag, 11 maart 2026.
Gemeenten gebruiken zelfs Google Maps-vaardigheden als reden om daklozen op te vang te weigeren. Zwangere vrouwen, kankerpatiënten en kinderen krijgen de deur gewezen. Maar rechters geven daklozen in 41 procent van de zaken alsnog gelijk.
Absurde afwijzingen door Nederlandse gemeenten
Nederlandse gemeenten wijzen daklozen af om de meest bizarre redenen. Een vrouw kon een route plannen met Google Maps - te zelfredzaam voor opvang [1]. Een andere vrouw nam brieven mee naar haar hulpverlener om uitleg te krijgen - ook te zelfredzaam [1]. Deze afwijzingen gebeuren onder de Wet maatschappelijke ondersteuning uit 2015, waarbij ‘zelfredzame’ daklozen zelf onderdak moeten vinden [1][2]. Loketmedewerkers krijgen vaak maar een halfuur om te beslissen of iemand hulp verdient [1][2]. Grote gemeenten als Amsterdam, Rotterdam en Den Haag weigeren zelfs de kwetsbaarste mensen [1][2][3]. Zwangere vrouwen, mensen met hiv, kanker of zware psychische problemen - allemaal de deur gewezen [1][2][3]. Sinds 2023 stuurden gemeenten minstens acht zwangere vrouwen en 95 dakloze kinderen weg [4][6]. Sociaal advocaat Else Weijsenfeld vertelt over een zwangere cliënte die door haar vader op straat werd gezet: ‘Toen ze aanklopte voor opvang, werd ze geweigerd’ [1][2].
Rechtszaken als laatste redmiddel
In 2025 stapten minstens 122 daklozen naar de rechter om een opvangplek af te dwingen [1][2][3]. Dit cijfer toont de ernst van de crisis aan. Sociaal advocaten procederen soms tot aan de hoogste rechter voor een bed [1][2]. ‘Vroeger was de opvang relatief open,’ zegt advocaat Else Weijsenfeld. ‘Tegenwoordig is er niet alleen bezuinigd, het is ook veel strenger geworden’ [1][2]. Uit analyse van 125 rechtelijke uitspraken blijkt dat rechters daklozen in 41 procent van de zaken alsnog gelijk geven [1][2][3]. Rechters concluderen vaak dat gemeenten niet genoeg onderzoek deden of belangrijke signalen misten tijdens screenings [1][2][3]. Advocaat Maico Hoefs uit Alkmaar stelt: ‘Mensen die écht zelfredzaam zijn, vinden zelf wel een plek. Die kloppen niet aan: niemand wil graag de opvang in’ [4].
Groeiende crisis zonder oplossing
Het daklozenprobleem explodeert. Het CBS meldde in 2023 dat het aantal daklozen sinds 2009 verdubbelde naar 33.000 [4][6]. Een telling in najaar 2024 toonde dat het werkelijke aantal twee tot drie keer hoger ligt [4][6]. Meer dan één procent van de bevolking in Amsterdam en Den Haag is dakloos [4][6]. Gemeenten proberen daklozen uit het straatbeeld te weren met gebiedsverboden en boetes [4][6]. Het Nationale Actieplan Dakloosheid uit 2022 beloofde nul daklozen in 2030 [4][6]. Experts voorspellen dat dit doel niet wordt gehaald [4][6]. Terwijl hulpverlener Wilbert in Utrecht tijdens koude nachten naar daklozen zoekt, groeien de wachtlijsten [4][6]. ‘Dit is voor mij de mooiste tijd,’ zegt hij over de koudweeropvang. ‘Nu mogen we even iedereen helpen’ [4][6].