Nederlanders kopen gewoon door ondanks slechtste economische angst sinds corona
Nederland, donderdag, 23 april 2026.
Het consumentenvertrouwen crashte in april naar -44, de op een na grootste daling ooit gemeten. Toch blijven Nederlanders geld uitgeven omdat hun eigen financiën stabiel zijn. De Iran-oorlog en blokkade van olietankers jagen brandstofprijzen omhoog, maar experts zien nog geen echte bestedingskrimp. Het bizarre verschil tussen angst en gedrag toont hoe mensen denken versus hoe ze handelen.
Cijfers tonen bizarre kloof tussen angst en gedrag
Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldde woensdag 22 april dat het consumentenvertrouwen kelderde van -30 in maart naar -44 in april [1][2]. Dit betekent de op een na grootste daling sinds de metingen begonnen in april 1986 [1][2]. Alleen tijdens de start van de coronacrisis in april 2020 viel de daling sterker uit [1][2]. CBS-econoom Frank Notten legt uit dat mensen wel de hogere prijzen voelen aan de benzinepomp, maar financieel nog geen echte verslechtering merken [1][2]. De Iran-oorlog en de blokkade van de Straat van Hormuz zorgen voor recordhoge brandstofprijzen [3][4]. Olietankers liggen al wekenlang vast in deze cruciale zeestraat [3]. Fatih Birol van het Internationaal Energieagentschap noemde dit dinsdag zelfs de ernstigste energiecrisis aller tijden [3].
Waarom Nederlanders toch blijven uitgeven
Hoogleraar Jakob de Haan van de Rijksuniversiteit Groningen verklaart dit vreemde gedrag: ‘Als mensen negatief zijn over de economie, maar dat niet zien in hun eigen situatie, passen ze hun koopgedrag meestal niet aan’ [1][2]. Het CBS ziet wel een lichte daling van de consumptie - er worden minder auto’s verkocht, mensen gaan minder uit en tanken minder vanwege de hoge prijzen [1][2]. Maar CBS-econoom Notten benadrukt dat het consumentenvertrouwen al sinds 2019 negatief is, terwijl de consumptie in die periode juist is toegenomen [1][2]. De stabiele arbeidsmarkt compenseert het lage consumentenvertrouwen [1]. De koopbereidheid voor grote aankopen daalde wel fors van -15 in maart naar -26 in april [4].
Inflatie groter risico dan pessimisme
Experts waarschuwen dat oplopende inflatie een groter risico vormt dan het lage consumentenvertrouwen [1][2]. De daling van het vertrouwen is vooral een signaal van onzekerheid, geen voorspelling van economische krimp [1][2]. Hoogleraar De Haan stelt dat het veel te vroeg is om te concluderen dat de economie sterk gaat afremmen [2]. Het consumentenvertrouwen bereikte zijn laagterecord van -59 in september 2022, een half jaar na de Russische inval in Oekraïne [3]. De hoogste stand ooit was +36 in januari 2000 [3][4]. Voor consumenten betekent dit dat hun eigen financiële situatie voorlopig belangrijker blijft dan algemene economische zorgen - zolang hun baan veilig is en het salaris binnenkomt, blijven ze uitgeven ondanks alle negativiteit in het nieuws.