Uitkoopregeling stikstof levert minder op dan verwacht ondanks 779 lege stallen
Nederland, donderdag, 8 januari 2026.
Na een jaar staan bij 779 uitgekochte boeren de stallen leeg, maar het aantal dieren daalt nauwelijks. Tegelijkertijd hebben 450 veehouders hun uitkoopaanvraag weer ingetrokken. De beoogde stikstofreductie van 100 mol per hectare per jaar blijft daardoor ver uit zicht, ondanks de miljardendure operatie die complexer blijkt dan gedacht.
Massale uitkoopoperatie bereikt Nederland breed
De stikstofuitkoopregeling heeft zich over heel Nederland uitgespreid [1]. De helft van alle deelnemende boeren komt uit Gelderland en Brabant [2]. In Venray stopt maar liefst driekwart van de varkenshouders [2]. In Ysselsteyn is de sloop van stallen al maanden aan de gang [2]. Van de 1229 boeren die zich oorspronkelijk meldden, houden er dus 779 vol [1][2]. Deze boeren krijgen maximaal 34 maanden om aan alle voorwaarden te voldoen na contractondertekening [2]. De stikstofuitstoot moet binnen 12 maanden stoppen [2].
Stikstofdoelen blijven ver buiten bereik
Minister Femke Wiersma (Landbouw, BBB) schatte in maart 2025 dat de regeling 37 mol stikstof per hectare per jaar zou besparen als alle boeren meededen [2]. Haar voorganger Christianne van der Wal (Stikstof, VVD) hoopte op 100 mol per hectare per jaar [2]. Die doelen komen er niet. Ongeveer 15% van de bedrijven die zich meldden waren pluimvee-, varkens- en vleeskalverhouders [2]. Slechts 3% van de 15.250 melkveehouders uit 2021 deed mee [2]. Van de 188 onderzochte melkveehouders hadden 71 boeren gemiddeld 199 dieren - dat is 50% meer dan de gemiddelde melkveehouder [2]. Grote vervuilers stappen dus wel uit, maar het totale effect valt tegen.
Boeren houden achterdeurtje open voor toekomst
De regeling heeft een opmerkelijke eigenschap: deelnemers mogen een deel van hun stikstofruimte behouden [2]. Ze kunnen bijvoorbeeld akkerbouwer worden of een opslag voor campers beginnen [2]. In Limburg hebben veel veehouders de provincie gevraagd hun vergunningen in te trekken, maar dat is meestal nog niet gebeurd [2]. Een provinciewoordvoerder zegt: ‘In veel gevallen is dat nog niet bekend’ [2]. Demissionair minister Wiersma kan op feestjes ‘uren praten over forfaitaire excretiewaarde’ [2]. Voor de boeren die zijn uitgekocht is het echter simpel: 46 veehouders hebben het proces volledig doorlopen [2], terwijl 209 nog geen definitief besluit hebben genomen [2].