Nederland wil nieuwe eilanden bouwen in het Markermeer en de Noordzee
Den Haag, dinsdag, 14 april 2026.
De Tweede Kamer stemde gisteren voor onderzoek naar landaanwinning. ChristenUnie, VVD en D66 willen nieuwe eilanden creëren voor woningbouw en natuur. Het Markermeer zou plaats bieden aan een stad voor 126.000 inwoners. Ook de Noordzeekust komt in beeld voor uitbreiding. Nederland zoekt creatieve oplossingen voor ruimtegebrek.
Kamerleden willen onderzoek naar nieuwe polders
ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis diende gisteren twee moties in, samen met Peter de Groot (VVD) en Robert van Asten (D66) [1][2]. Een ruime Kamermeerderheid stemde voor onafhankelijk onderzoek naar landcreatie in Nederland [1]. De politici wijzen op een probleem dat elke Nederlander kent: er staan meer ruimteclaims in de Ontwerp-Nota Ruimte dan er ruimte beschikbaar is [2]. Grinwis pleit al langer voor landaanwinning als oplossing voor het steeds grotere ruimtegebrek [1][3]. D66 pleitte afgelopen najaar zelfs voor ‘IJstad’, een complete stad van 126.000 inwoners op een nieuw eiland ten westen van Almere [1]. De drie partijen stellen dat landaanwinning in het Markermeer of IJmeer de waterbergingscapaciteit slechts beperkt zou verminderen [2].
Noordzee heeft genoeg zand voor nieuwe projecten
De Kamer vraagt onderzoek naar een Derde Maasvlakte, een project als Delta21 en extra strand- en duinnatuur [2]. Kustwaterbouwspecialist Arjen Luijendijk van Deltares legt uit dat er jaarlijks circa 20 miljoen kubieke meter zand wordt gewonnen in de Noordzee [1]. Voor vergelijking: de Tweede Maasvlakte kostte ongeveer 240 miljoen kubieke meter zeezand [1]. De Kamerleden benadrukken dat 9 procent van het Nederlandse Noordzeegebied is aangewezen voor zandwinning [2]. Daarvan wordt per jaar slechts 0.3 procent gebruikt voor de huidige kustsuppleties [2]. Het bodemleven herstelt na zes jaar van zandwinning [2]. Luijendijk waarschuwt wel: ‘We hebben berekend dat er in elk geval genoeg zand gewonnen kan worden voor kustreparatie tot aan 2100, maar in die rekensom zijn nieuwe landaanwinningsprojecten niet inbegrepen’ [1].
Markermeer biedt andere uitdagingen dan Noordzee
Het Markermeer ligt strategisch voor de Metropoolregio Amsterdam, waar de vraag naar woningen groot is [2]. Tussen 2016 en 2021 zijn daar al de Marker Wadden aangelegd als natuurherstelproject [1]. Maar Luijendijk wijst op een cruciaal verschil: ‘De bodem van de Noordzee bestaat vrijwel volledig uit stevig zand, maar in het Markermeer is dat voornamelijk slib en modder’ [1]. D66-Kamerlid Elanor Boekholt-O’Sullivan hield haar collega’s voor dat de zee en de meren ook hun functie hebben, en dat die in het gedrang kan komen door landaanwinning [1]. In 2022 besloot een vorig kabinet dat de bergingscapaciteit van het IJsselmeergebied niet verder verkleind mag worden, wat nieuwe eilanden in het Markermeer eigenlijk uitsluit [1]. De nieuwe moties proberen dit beleid te doorbreken.