Alkmaar wil kerkdiensten weer welkom heten in de Grote Kerk
Alkmaar, vrijdag, 20 februari 2026.
Een protestantse gemeente kreeg nee op een verzoek om pasen te vieren in de historische Grote Kerk van Alkmaar. De eigenaar vindt kerkdiensten niet passen bij het culturele profiel. Nu grijpt de gemeente in en roept beide partijen op het matje voor overleg. De kwestie raakt de kern van een landelijk dilemma: wat doe je met oude kerken die geen kerk meer zijn?
Afgewezen paasdienst zorgt voor politieke vragen
Ds. J. (Joke) Zuidema kreeg een afwijzing voor het huren van de kerk voor een paasdienst [1][2]. De Stichting Behoud Grote Kerk Alkmaar en Stichting Theater De Vest/Grote Kerk Alkmaar vinden dat een kerkdienst niet past in het profiel van de Grote Kerk Alkmaar als evenementen- en culturele locatie [1][2]. Dit leidde tot schriftelijke vragen van de ChristenUnie in de Alkmaarse gemeenteraad [1][2]. Don Ceder van de ChristenUnie kaartte het verhuurbeleid politiek aan [1]. Het college van burgemeester en wethouders betreurt de onrust die is ontstaan en voelt zich betrokken bij de zorgen die inwoners hebben geuit [1][2].
Gemeente nodigt partijen uit voor gesprek
Het college van B en W heeft beide stichtingen uitgenodigd voor een bestuurlijk gesprek om de situatie en signalen uit de samenleving te bespreken [1][2]. Ds. Zuidema heeft inmiddels met directeur-bestuurder Naud van van Geffen van de Grote Kerk Alkmaar gesproken [1]. “Dat gaf enige opheldering. Er wordt niet meer zo stellig gereageerd. Men is nu wel bereid mogelijkheden te bekijken”, zegt Zuidema [1]. Toch zien de kerkenraden af van de gezamenlijke paasdienst omdat ze het te kort dag vinden om die nog te organiseren en liever diensten in de eigen gebouwen houden [1]. De gemeente benadrukt dat de Grote Kerk formeel geen kerk meer is maar een particulier beheerd monument [2]. Verhuur- en programmeringsbeleid liggen bij eigenaar en exploitant; de gemeente heeft daar formeel geen zeggenschap [2].
Landelijk dilemma om herbestemde kerken
Volgens burgemeester en wethouders worden religieuze samenkomsten niet per definitie uitgesloten; momenteel vindt alleen nog de jaarlijkse kerstnachtdienst plaats in het gebouw [2]. Minister Gouke Moes van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelt dat culturele instellingen vrij zijn om op basis van een eigen profiel keuzes te maken ten aanzien van hun programmering en verhuur [1]. De achterliggende kwestie is de balans tussen behoud en benutting van historisch kerkgoed enerzijds en de wensen van geloofsgemeenschappen anderzijds, een bekend thema bij herbestemming van kerkgebouwen [2]. Dit raakt veel Nederlanders: in dorpen en steden verdwijnen oude kerken of krijgen ze een nieuwe functie. De vraag is dan altijd: mag er nog wel gebeden worden waar dat eeuwenlang gebeurde?