europa bouwt eigen kantoorsoftware, maar zit er een microsoft-trucje in?
Amsterdam, zondag, 14 juni 2026.
LibreOffice-oprichter slaat alarm: euro-office, de nieuwe europese kantoorsuite, gebruikt standaard microsofts eigen bestandsformaat. dat klinkt onschuldig, maar het betekent dat je documenten nog steeds afhankelijk zijn van microsofts technologie. de makers van libreoffice noemen het een wolf in schaapskleren. euro-office wordt gepromoot als europese oplossing voor digitale soevereiniteit, maar volgens critici versterkt het juist microsofts greep op onze data. nextcloud, een van de initiatiefnemers, belooft verbetering, maar voorlopig blijft de vraag: is dit een stap vooruit of een gemiste kans voor échte onafhankelijkheid? het debat raakt ook nederland, waar overheden al jaren kiezen voor opensourcesoftware. de tijd zal leren wie gelijk heeft, maar de discussie is nu al fel.
den haag voelt de gevolgen van europese softwaretwist
Den Haag, 14 juni 2026 - De Nederlandse overheid betaalt al jaren voor digitale onafhankelijkheid. Sinds 2016 gebruikt het Rijk LibreOffice op 10.000 werkplekken [1]. Nu dreigt dat beleid onderuitgehaald te worden door een Europees initiatief dat zichzelf ‘open’ noemt, maar in de praktijk Microsofts technologie omarmt. Euro-Office, gelanceerd op 9 juni 2026, wordt door Nextcloud en andere Europese partijen gepromoot als dé oplossing voor digitale soevereiniteit [2]. Maar de oprichter van LibreOffice, Italo Vignoli, noemt het ‘een freeware-kloon van Microsoft Office waarvan de broncode niet openbaar is’ [1]. Het grootste probleem? Euro-Office gebruikt standaard het OOXML-formaat van Microsoft (.docx, .xlsx), terwijl LibreOffice al twintig jaar vasthoudt aan het open ODF-formaat [1][3]. ‘Hiermee is Euro-Office de facto een bondgenoot van Microsoft’, schrijft Vignoli in een open brief [1]. Voor Nederlandse ambtenaren betekent dit: documenten die ze vandaag maken in Euro-Office, zijn morgen nog steeds afhankelijk van Microsofts technologie. En dat terwijl de Tweede Kamer in 2023 nog unaniem besloot om open standaarden te bevorderen [GPT].
nextcloud belooft verbetering, maar critici blijven sceptisch
Nextcloud, een Nederlands bedrijf dat Euro-Office integreert in zijn cloudplatform, erkent het probleem. ‘We zijn het ermee eens dat propriëtaire bestandsformaten een serieus obstakel vormen voor digitale soevereiniteit’, zegt Christoph Weissthaner, communicatiemanager bij Nextcloud [3]. Het bedrijf belooft betere ondersteuning voor het open ODF-formaat in toekomstige versies [3]. Maar voorlopig blijft OOXML de standaard. Dat is geen detail, maar een principiële keuze. ODF is een ISO-standaard die door elke softwareleverancier geïmplementeerd kan worden, terwijl OOXML volledig onder controle staat van Microsoft [1][2]. Voor Nederlandse gemeenten en provincies die overwegen om Euro-Office te adopteren, betekent dit een risico. Stel: je maakt een begroting in Euro-Office en slaat die op als .xlsx. Als Microsoft morgen besluit om een nieuwe functie toe te voegen die alleen werkt in hun eigen software, zit je vast. Dat is precies waar de Europese Commissie in 2017 voor waarschuwde toen ze ODF aanbeval als standaard voor overheidsdocumenten [GPT]. De vraag is nu: waarom zou Nederland investeren in een Europees alternatief dat dezelfde afhankelijkheid creëert als waar we juist vanaf willen?
een wolf in schaapskleren of een noodzakelijk compromis?
De discussie over Euro-Office legt een diepe kloof bloot in de Europese IT-sector. Voorstanders, zoals Nextcloud en Proton, zien het als een pragmatische stap om gebruikers weg te leiden bij Microsoft [2]. Critici, zoals de makers van LibreOffice, noemen het opportunisme. ‘Velen van hen luisterden niet of reageerden met een denigrerende glimlach toen ODF in 2006 werd aangekondigd’, schrijft Vignoli [1]. Het debat raakt ook de Nederlandse portemonnee. De overheid geeft jaarlijks miljoenen uit aan licenties voor propriëtaire software [GPT]. Als Euro-Office daadwerkelijk leidt tot minder afhankelijkheid van Microsoft, is dat een overwinning. Maar als het slechts een rebranding is van dezelfde technologie, dan gooien we belastinggeld weg aan een illusie van soevereiniteit. Voor Nederlandse bedrijven en instellingen die overwegen om over te stappen, is het advies simpel: controleer welk bestandsformaat standaard wordt gebruikt. Want digitale onafhankelijkheid begint niet met een Europese vlag op de verpakking, maar met open standaarden die écht van iedereen zijn [1][3].