Het COA betaalt miljoenen aan boetes terwijl asielzoekers geen kant op kunnen
Ter Apel, woensdag, 25 maart 2026.
Ter Apel barst uit zijn voegen met 2170 asielzoekers, 170 meer dan toegestaan. Het COA heeft al 6,5 miljoen euro aan dwangsommen betaald aan gemeenten die hun grenzen hebben bereikt. Hardenberg eist nu 55.000 euro per dag, Epe dreigt met 63.000 euro dagelijks. Experts noemen het ‘paniekvoetbal’ - gemeenten willen hun afspraken handhaven, maar het COA kan asielzoekers niet op straat zetten. Het probleem: er zijn simpelweg geen alternatieve opvangplekken in Nederland beschikbaar.
Dwangsommen stapelen zich op, maar asielzoekers blijven
Het aanmeldcentrum in Ter Apel herbergt sinds dinsdag 25 maart 2170 asielzoekers [1] - het hoogste aantal sinds oktober 2024 [1]. Dat zijn 170 personen meer dan de afgesproken limiet van 2000 [1]. De gemeente Westerwolde heeft al 6,5 miljoen euro aan dwangsommen geïncasseerd [2][3]. Eerst 15.000 euro per dag tot 1,5 miljoen euro, daarna 50.000 euro per dag tot het maximum van 5 miljoen euro werd bereikt [3]. Beide bedragen zijn volledig uitbetaald. Hardenberg legt het COA sinds 26 maart een dwangsom op van 55.000 euro per dag [3] omdat er nog 427 asielzoekers in de opvang verblijven [3], terwijl die op 8 maart had moeten sluiten [4]. Epe dreigt met 63.000 euro per dag voor het COA en 17.000 euro voor Fletcher Hotels [3] omdat het hotel langer wordt gebruikt dan toegestaan.
Gemeenten worstelen met gebroken beloften aan inwoners
Burgemeester Jaap Velema van Westerwolde legt uit dat dwangsommen ‘niet vanwege het geld’ worden opgelegd, maar ‘omdat een afspraak een afspraak is’ [3]. Gemeente Epe wil zich ‘houden aan onze belofte aan omwonenden, inwoners en ondernemers’ [3]. Professor Geerten Boogaard van de Universiteit Leiden noemt het instrument ‘bot geworden’ [2]. Hij ziet dat gemeenten dwangsommen gebruiken om draagvlak te behouden: ‘Als jij als gemeente hebt beloofd dat een asielopvang maar tijdelijk is, wil je aan je inwoners laten zien dat je er alles aan doet om dat zo te houden’ [2]. De gemeenteraadsverkiezingen van 17 maart toonden dat veel lokale partijen wonnen met een anti-azc-standpunt [3].
COA zit klem tussen wettelijke plicht en gebrek aan opvangplekken
Het COA kan weinig anders dan betalen. ‘We kunnen de mensen niet op straat zetten. Het is onze wettelijke taak om opvang en begeleiding te bieden’ [2], zegt woordvoerder Marius Schulte Nordholt. Door sluitingen van locaties en het uitblijven van nieuwe opvangplekken neemt het tekort toe [2]. Asielonderzoeker Karin Geuijen van de Universiteit Utrecht noemt de dwangsommen ‘een symptoom van een volledig vastgelopen systeem’ [1]. Volgens haar ondermijnde het vorige kabinet de uitvoering van de Spreidingswet, waardoor gemeenten gingen vragen: ‘waarom zouden wij dan opvang regelen?’ [1]. Minister Bart van den Brink erkent dat ‘Hardenberg de dupe is van te weinig plek in de rest van Nederland’ [4]. Vier burgemeesters bereiden een brandbrief voor waarin ze eisen dat de minister persoonlijk naar de regio komt om uitleg te geven [4].