Von der Leyen geeft Mark Rutte publiekelijk tegen over Europese verdediging zonder Amerika
Brussel, zaterdag, 14 februari 2026.
Op de Veiligheidsconferentie van München viel Commissievoorzitter von der Leyen haar ‘lieve vriend Mark’ aan over zijn bewering dat Europa zichzelf niet kan verdedigen zonder de VS. Ze riep op tot activering van artikel 42.7 - Europa’s wederzijdse verdedigingsclausule die sinds 2009 bestaat maar nauwelijks gebruikt wordt. Von der Leyen benadrukte dat Europese defensie-uitgaven al met 80% zijn gestegen sinds Ruslands oorlog tegen Oekraïne begon.
Europese defensie-uitgaven stijgen fors, maar is het genoeg?
De clash tussen von der Leyen en Rutte toont een fundamenteel meningsverschil over Europa’s militaire capaciteiten. Rutte beweerde eind januari 2026 dat Europese landen hun defensie-uitgaven zouden moeten verhogen tot 10% van hun bruto binnenlands product om het verlies van Amerikaanse steun te compenseren [1][2]. Dat zou betekenen dat Nederland zijn defensiebudget zou moeten verdubbelen van de huidige 2,4% naar astronomische hoogtes. Von der Leyen weerlegde dit door te wijzen op de al gerealiseerde stijging: ‘Europa levert wel degelijk op het gebied van defensie, met uitgaven die met bijna 80% zijn gestegen sinds het begin van Ruslands oorlog tegen Oekraïne’ [1][2]. Voor Nederlandse belastingbetalers betekent dit debat mogelijk hogere defensie-uitgaven in de toekomst.
Artikel 42.7: Europa’s vergeten verdedigingspact
Von der Leyen riep op zaterdag 14 februari 2026 op om artikel 42.7 van het EU-verdrag nieuw leven in te blazen [1][2][7]. Dit artikel, dat sinds 2009 van kracht is, verplicht EU-landen om een lidstaat onder gewapende agressie bij te staan ‘met alle middelen in hun macht’ [1][2][7]. Het werd slechts één keer geactiveerd: na de terroristische aanslagen in Parijs in 2015 [1][2]. ‘Wederzijdse verdediging is niet optioneel voor de EU. Het is een verplichting binnen ons eigen verdrag’, benadrukte von der Leyen [7]. Van de 27 EU-landen zijn er 23 ook lid van de NAVO [1][2], wat de juridische situatie complex maakt. Duitse bondskanselier Friedrich Merz riep op 13 februari 2026 ook al op om het artikel operationeel te maken [7].
Gevolgen voor Nederland: meer samenwerking, snellere besluitvorming
Von der Leyen stelde voor om de EU-besluitvorming te versnellen door gekwalificeerde meerderheid te gebruiken in plaats van unanimiteit [1][2]. Dit zou betekenen dat Nederland niet langer elk EU-defensiebesluit kan blokkeren. Ze pleitte ook voor formalisering van veiligheidssamenwerking met het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, IJsland en Canada [1][2]. De Britse premier Keir Starmer noemde het ‘urgent’ om de relatie met de EU te herstellen vanwege de oorlog in Oekraïne [1]. Voor Nederlandse burgers zou dit kunnen betekenen: meer Europese defensieprojecten, mogelijk hogere belastingen voor defensie, en nauwere militaire samenwerking met buurlanden. Von der Leyen’s boodschap was helder: ‘Mijn lieve vriend, er is niet alleen status quo of verdeeldheid en verstoring. Er zit veel tussen en de status quo is niet bevredigend, noch voor ons noch voor de VS’ [2][5].