Nederlandse bedrijven racen blind vooruit met AI terwijl de helft de regels niet kent
Nederland, dinsdag, 10 februari 2026.
Terwijl 73 procent van de Nederlandse bedrijven al kunstmatige intelligentie gebruikt, blijkt bijna de helft (47%) niet bekend met lokale AI-regelgeving zoals de EU AI Act. Slechts 10 procent kent de regels goed. Deze kennis-implementatiekloof roept vragen op over compliance en risicomanagement, vooral nu AI steeds meer wordt ingezet maar juridische kennis achterblijft in het Nederlandse bedrijfsleven.
Bedrijven implementeren AI zonder juridische kennis
Het onderzoek van IDC, uitgevoerd onder 5.500 beslissers in 22 landen waaronder 200 Nederlandse respondenten, toont een gevaarlijke kloof aan [1][2]. Van de Nederlandse bedrijven die AI hebben geïmplementeerd, bevindt 28 procent zich in een vroege fase, 43 procent in een intermediaire fase en 29 procent in een geavanceerd stadium [1]. Maar deze snelle adoptie gebeurt grotendeels in het luchtledige. De EU AI Act, die sinds augustus 2024 van kracht is, stelt strenge eisen aan bedrijven die hoog-risico AI gebruiken - denk aan systemen voor werving, selectie of veiligheidstoepassingen [1][8]. Deze wet verbiedt zelfs bepaalde AI-toepassingen zoals het misleiden van mensen of het categoriseren van werknemers op nadelige wijze [8]. Toch weet bijna de helft van de bedrijven hier niets van af.
Interne regels wel, wettelijke kennis ontbreekt
Paradoxaal genoeg heeft 71 procent van de Nederlandse organisaties wel interne richtlijnen voor AI-gebruik opgesteld [1][2]. Bij 22 procent zijn formele beleidsregels ingevoerd en gehandhaafd, terwijl bijna de helft (49 procent) werkt met informele richtlijnen [1][2]. Deze focus ligt vooral op betrouwbaarheid en validatie (70 procent), dataprivacy en beveiliging (66 procent) en copyright en contentcreatie (63 procent) [1][2]. Maar Nick Catino, Global Head of Policy bij het internationale HR-platform Deel dat het onderzoek liet uitvoeren, waarschuwt: ‘Nederlandse bedrijven omarmen AI duidelijk, maar het inzicht in de geldende regelgeving moet zich in hetzelfde tempo ontwikkelen’ [2]. Het gebrek aan wettelijke kennis kan duur uitpakken - de EU AI Act legt forse boetes op aan bedrijven die de regels overtreden.
Economische risico’s en compliance-uitdagingen
De praktische gevolgen van deze kenniskloof worden nu al zichtbaar. De grootste knelpunten bij AI-implementatie zijn beperkte betrokkenheid van medewerkers (58 procent) en budgetbeperkingen (54 procent) [1][2]. Daarnaast noemt 40 procent het gebrek aan experttrainers en eveneens 40 procent de moeilijkheid om vaardigheidstekorten te identificeren [1][2]. Voor bedrijven betekent dit dat ze mogelijk dure compliance-problemen tegemoet gaan. De EU AI Act vereist bijvoorbeeld dat AI-systemen die met mensen interacteren zich bekend maken als AI, en dat AI-gegenereerde beelden digitaal identificeerbaar zijn [8]. Bedrijven die dit negeren, riskeren niet alleen boetes maar ook reputatieschade. Terwijl het nieuwe kabinet vol inzet op AI-innovatie met plannen voor een AI-fabriek in Noord-Nederland en een investeringsinstelling van 3 tot 5 miljard euro [3], blijft de vraag of Nederlandse bedrijven wel klaar zijn voor verantwoorde AI-adoptie.