Kabinet houdt voet bij stuk: trans vrouwen blijven welkom in vrouwengevangenissen ondanks veiligheidszorgen
Den Haag, woensdag, 11 maart 2026.
Staatssecretaris Van Bruggen weigert het beleid aan te passen, terwijl vrouwelijke gedetineerden zich onveilig voelen. Een bewaker in Ter Peel raakte zwaargewond na mishandeling door een transgender gedetineerde. Nederland past ‘maatwerk’ toe zonder specifieke regels, in tegenstelling tot andere landen die het beleid herzien na incidenten.
Van Bruggen houdt voet bij stuk ondanks incidenten
Staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66, Justitie) maakte op 10 maart duidelijk dat het kabinet het huidige beleid niet wil wijzigen [1]. Trans vrouwen kunnen dus gewoon geplaatst blijven worden in vrouwengevangenissen. Van Bruggen verdedigt deze keuze door te stellen dat de wet ruimte biedt om mannen en vrouwen bij elkaar te plaatsen, net zoals in de psychiatrie en tbs-klinieken gebeurt [1]. Dit standpunt houdt ze vast ondanks concrete incidenten, zoals de mishandeling van een vrouwelijke bewaker in gevangenis Ter Peel door een transgender gedetineerde [1]. Het slachtoffer liep ernstige verwondingen op: meerdere tanden werden uitgeslagen en ze had een dubbele oogkasfractuur [1]. FvD-Kamerlid Van Meijeren omschreef de dader als ‘gewoon een gespierde kerel met mannelijke geslachtsorganen’ [1].
Maatwerk zonder duidelijke regels zorgt voor onveiligheid
Nederland hanteert geen specifieke regeling voor transgender gedetineerden maar past ‘maatwerk’ toe [1]. Hierbij spelen fysieke kenmerken en de eigen voorkeur van de gedetineerde een rol [1]. Volgens de Dienst Justitiële Inrichtingen wordt plaatsing normaal gesproken gebaseerd op het geslacht in het paspoort, maar daarvan kan worden afgeweken als veiligheid een rol speelt [3]. Deze onduidelijke aanpak zorgt ervoor dat vrouwelijke gedetineerden zich onveilig voelen [1]. Belangenvereniging Bonjo maakt zich dan ook zorgen over de veiligheid van vrouwelijke gevangenen [1]. Een recent voorbeeld toont hoe complex deze situaties kunnen zijn: een 40-jarige transgender uit Veendam werd op 6 maart veroordeeld tot 3,5 jaar cel voor het bezit van bijna acht miljoen bestanden met kinder- en dierenporno [3]. Deze persoon onderging tijdens het strafproces een geslachtsverandering en werd uiteindelijk geplaatst in de gevangenis van Zwolle, waar zowel mannen als vrouwen zitten [3].
Nederland loopt achter bij internationale trend
Terwijl Nederland vasthoudt aan het huidige beleid, tonen cijfers uit 2022 de schaal van het probleem aan [1]. Engeland had toen 230 transgender gevangenen op een totaal van 80.000 gedetineerden, terwijl Nederland bijna 30.000 gevangenen telde [1]. Dit betekent dat transgender gedetineerden in Engeland ongeveer 0.287 procent van de gevangenpopulatie uitmaken [1]. Andere landen hebben hun beleid al aangepast na vergelijkbare incidenten, maar Van Bruggen ziet vooralsnog geen reden tot herziening [1]. Voor gewone burgers betekent dit dat het debat over transgenderrechten en veiligheid in gevangenissen voorlopig blijft sudderen. Families van vrouwelijke gedetineerden maken zich zorgen over de veiligheid van hun dierbare, terwijil transgender personen recht hebben op menswaardige behandeling. Het kabinet kiest er dus voor om de huidige situatie te handhaven, ondanks de spanning tussen deze verschillende belangen.