hoe een historische ruzie tussen Polen en Oekraïne de Europese steun voor Kyiv op het spel zet

2026-06-20 buitenland

Warschau, zaterdag, 20 juni 2026.
Polen trok gisteren de hoogste onderscheiding in van Oekraïense president Zelensky. De reden? Hij vernoemde een militaire eenheid naar een groep die in de Tweede Wereldoorlog duizenden Polen vermoordde. Het is niet zomaar een ruzie: 52% van de Polen kijkt nu negatiever tegen Oekraïne aan. En dat terwijl Kyiv juist miljarden aan Europese steun nodig heeft. De timing is wrang: volgende week begint in Gdańsk een conferentie over de wederopbouw van Oekraïne. Zelensky noemt de beslissing een ‘strategische fout’. Maar in Warschau klinkt het: ‘We vergeten de graven van onze voorouders niet.’ De vraag is nu: hoe lang houdt Europa deze verdeeldheid vol?

een historische wond die weer openscheurt

Polen en Oekraïne delen een geschiedenis die even bloederig als ingewikkeld is. De Orde van de Witte Adelaar, die Zelensky gisteren kwijtraakte, is niet zomaar een medaille. Het is de hoogste onderscheiding van Polen, voor het eerst uitgereikt in 1705 [1]. Dat Nawrocki die nu intrekt, is alsof je iemand uit je familiealbum scheurt. De reden? Zelensky vernoemde een actieve militaire eenheid naar het Oekraïens Opstandelingenleger (UPA), een groep die in de Tweede Wereldoorlog verantwoordelijk was voor de moord op naar schatting 40.000 tot 60.000 Polen in de regio Volyn [2]. Voor Polen is het UPA een symbool van etnische zuivering, voor veel Oekraïners een verzetsbeweging tegen zowel nazi’s als Sovjets [GPT]. Het is alsof Nederland een legerdivisie zou vernoemen naar de NSB – ondenkbaar, maar in Kyiv gebeurde het gewoon [3]. De Poolse premier Tusk twitterde gisteren dat de beslissing van Zelensky ‘Poetin verheugt en onze bondgenoten schokt’ [4]. En dat terwijl de oorlog in Oekraïne nog altijd in volle gang is. De timing kon niet slechter: volgende week begint in Gdańsk een conferentie over de wederopbouw van Oekraïne, waar miljarden aan steun op het spel staan [1].

waarom deze ruzie jouw portemonnee raakt

52% van de Polen kijkt nu negatiever tegen Oekraïne aan, blijkt uit een peiling van begin juni [5]. Dat is geen abstract getal: Polen is een van de grootste doorvoerlanden voor westerse wapens naar Oekraïne. Sinds het begin van de oorlog passeerde voor 28.000 billion euro aan militaire steun de Poolse grens [6]. Als Warschau die hulp vertraagt, komt er minder bij het Oekraïense front aan. En dat terwijl Rusland juist deze maand zijn grootste offensief sinds 2022 lanceerde [7]. Ook voor Nederland heeft dit gevolgen. We hebben samen met Polen een trainingsmissie voor Oekraïense soldaten lopen in Polen [8]. En vorig jaar nog beloofde premier Rutte dat Nederland 2.500 billion euro zou bijdragen aan de wederopbouw van Oekraïne [9]. Maar als de twee grootste Oost-Europese bondgenoten van Oekraïne elkaar in de haren vliegen, wordt het lastiger om die beloftes waar te maken. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken noemde de beslissing van Nawrocki een ‘strategische fout’ [1]. Maar in Warschau klinkt het anders: ‘We vergeten de graven van onze voorouders niet’, zei Nawrocki gisteren [1]. Het is alsof twee buren ruzie maken terwijl het huis in brand staat – en jij staat ernaast met een emmer water.

kan Europa deze verdeeldheid nog lang volhouden?

De EU sprak vorig jaar nog af om Oekraïne 90.000 billion euro te lenen voor militaire en economische steun [10]. Maar geld is niet het enige probleem. Europa heeft eenheid nodig om die steun vol te houden. En die eenheid brokkelt af. Hongarije blokkeerde vorige maand al een pakket van 6.500 billion euro aan militaire steun [11]. En nu Polen, traditioneel een van de grootste voorstanders van steun aan Oekraïne, zich tegen Kyiv keert, wordt het lastiger om consensus te bereiken. De Oekraïense parlementsvoorzitter Stefanchuk noemde de intrekking van de onderscheiding een ‘catastrofale fout’ [1]. Maar in Warschau is men onverbiddelijk: ‘Oekraïne’s pad naar Europa vereist ook een eerlijke confrontatie met de moeilijke hoofdstukken van zijn eigen geschiedenis’, zei Nawrocki [1]. Voor Zelensky, die zijn land door de oorlog loodst, is dat een bittere pil. Hij heeft die militaire eenheid niet voor niets naar het UPA vernoemd. Voor veel Oekraïners staat het UPA symbool voor verzet tegen onderdrukking – net zoals het huidige Oekraïense leger dat doet tegen Rusland [12]. Maar in Polen roept die naam vooral herinneringen op aan massagraven en verdreven families. De vraag is nu: hoe lang kan Europa deze historische verdeeldheid negeren, terwijl Poetin elke scheur in het Westen gretig benut?

Bronnen

diplomatieke spanning Oekraïne-Polen relatie