Voor het eerst in vijftig jaar hebben VS en Rusland geen nucleaire beperkingen meer

2026-02-05 buitenland

New York, donderdag, 5 februari 2026.
Het New START-verdrag tussen Amerika en Rusland is donderdag 5 februari 2026 verlopen. Voor het eerst sinds de Koude Oorlog bestaan er geen bindende limieten meer op de kernwapenarsenalen van beide supermachten. VN-chef Guterres noemt dit een ‘ernstig moment’ omdat het risico op kernwapengebruik het hoogst is in decennia. Samen bezitten beide landen meer dan 80 procent van alle kernkoppen wereldwijd. Het verdrag beperkte elk land tot 1.550 strategische kernkoppen en stond inspecties toe. Guterres roept beide landen dringend op snel nieuwe onderhandelingen te starten over een opvolgverdrag.

VN-chef waarschuwt voor gevaarlijk keerpunt

VN-secretaris-generaal Antonio Guterres sloeg donderdag alarm over het verlopen van het New START-verdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland [1]. “Voor het eerst in meer dan een halve eeuw zien we een wereld zonder bindende beperkingen op de strategische nucleaire arsenalen van de Russische Federatie en de Verenigde Staten van Amerika,” verklaarde Guterres [2]. Dit gebeurt op een moment dat het risico op kernwapengebruik het hoogst is in decennia [3][4]. Voor Nederlandse lezers betekent dit concreet meer onzekerheid in de wereld - denk aan de impact op energieprijzen, internationale handel en de NAVO-samenwerking waar Nederland deel van uitmaakt. Het einde van dit verdrag komt volgens Guterres “op het slechtst mogelijke moment” [5].

Beide landen nu officieel ontslagen van verplichtingen

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken maakte op 3 februari bekend dat beide landen “niet langer gebonden zijn aan verplichtingen of symmetrische verklaringen in het kader van het verdrag” [6]. Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei dat Trump later een beslissing zal nemen en herhaalde zijn oproep voor een nieuw akkoord dat ook China moet omvatten [7]. Het New START-verdrag, ondertekend in 2010 door Obama en Medvedev in Praag, beperkte elk land tot 1.550 strategische kernkoppen - een vermindering van bijna 30 procent ten opzichte van de limiet van 2002 [8]. China heeft inmiddels naar schatting 550 strategische nucleaire lanceerinrichtingen, nog altijd onder de 800 die Rusland en de VS elk mochten hebben [9].

Dringende oproep tot nieuwe onderhandelingen

Guterres benadrukte dat nucleaire wapenbeheersing tussen beide landen decennialang heeft geholpen om een catastrofe te voorkomen en stabiliteit te creëren [10]. Hij verwees naar onze eerdere berichtgeving over het naderende einde van het verdrag. “De wereld kijkt nu naar de Russische Federatie en de Verenigde Staten om woorden om te zetten in daden,” aldus de VN-chef [11]. Hij riep beide landen op “zonder uitstel” terug te keren naar de onderhandelingstafel voor een opvolgverdrag dat “controleerbare limieten herstelt, risico’s vermindert en onze gemeenschappelijke veiligheid versterkt” [12]. Ook paus Leo XIV deed een emotionele oproep om het verdrag niet zomaar te laten vervallen [13]. Voor Nederland, dat als NAVO-lid onder de nucleaire paraplu van de VS valt, hangt de nationale veiligheid direct af van deze onderhandelingen.

Bronnen

nucleair verdrag VN-chef