Boetes helpen niet: honderden winkels verkopen gewoon door verboden vapes
Nederland, woensdag, 8 april 2026.
Bijna 250 vapeverkopers kregen meerdere boetes maar gingen na betaling gewoon door met verkopen. Zes winkels kregen zelfs tien boetes of meer. De NVWA overweegt nu strafrechtelijke vervolging omdat geldboetes niet werken. Het Openbaar Ministerie wil echter niet meewerken en wijst terug naar de toezichthouder.
Controles leiden tot weinig concrete actie
De cijfers zijn ronduit verbijsterend. Van alle NVWA-inspecties in de afgelopen vier jaar leidde 43 procent tot een boete en 5 procent tot een waarschuwing [1]. Dat betekent dat bij bijna de helft van alle controles overtredingen werden gevonden. Esther Croes van het Trimbos-instituut noemt het aantal “onthutsend” [1]. “Dan gaat het niet meer over incidenten maar over een onthutsend aantal overtredingen”, aldus Croes [1]. Sinds 1 januari 2024 geldt er een smaakjesverbod voor vapes, maar in de praktijk lijken veel verkopers dit gewoon te negeren [1]. De NVWA voert risicogestuurde controles uit bij winkels waar overtredingen worden verwacht, bijvoorbeeld na meldingen [1].
Notoire overtreders blijven doorgaan ondanks boetes
Sommige verkopers maken er gewoon een sport van. RTL Nieuws ontdekte via de Wet Open Overheid dat 244 bedrijven doorgingen met de illegale handel nadat ze al twee boetes hadden gekregen [1]. Nog erger: 72 bedrijven kregen minstens vijf boetes en zes verkopers zelfs tien of meer [1]. Een verkoper gaf toe: “Het is het niet waard” [1]. Herman Bröring, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, zegt het simpel: “Het systeem werkt niet goed genoeg” [1]. De huidige boetes schrikken deze notoire overtreders blijkbaar niet af.
NVWA wil naar strafrecht, maar OM weigert mee te werken
De NVWA erkent dat de huidige aanpak faalt. Pieter Rijswijk van de toezichthouder: “Op sommige verkopers maken geldboetes misschien niet meer genoeg indruk. Dan kun je nadenken of we die overtreders niet toch in het strafrecht aan moeten pakken” [1]. De NVWA is daarover in gesprek met het Openbaar Ministerie [1]. Maar het OM pakt dit soort zaken voorlopig niet op en wijst terug naar de NVWA voor handhaving [1]. Bröring pleit voor strafrechtelijke vervolging: “Gezien wat er op het spel staat, de gezondheid van jongeren, zou het strafrecht een rol kunnen hebben. De stap naar de rechter is vaak effectiever. Dan krijgt zo’n verkoper ook een strafblad” [1]. Ondertussen blijven verboden vapes gewoon verkrijgbaar voor jongeren die er niet aan zouden moeten kunnen komen.