ABP investeert 825 miljoen euro in Palantir terwijl andere fondsen wegblijven vanwege mensenrechtenschendingen
Amsterdam, woensdag, 21 januari 2026.
Het Nederlandse pensioenfonds ABP heeft 825 miljoen euro gestoken in het omstreden Amerikaanse techbedrijf Palantir, dat bekendstaat om zijn AI-surveillancetechnologie voor militairen en immigratiediensten. Terwijl Noorwegen’s Storebrand zich terugtrok vanwege mensenrechtenconcerns, deed ABP geen onderzoek naar de ethische implicaties. Palantir werkt samen met het Israëlische leger en de Amerikaanse ICE-immigratiedienst voor het opsporen van migranten. De investering roept vragen op over de verantwoordelijkheid van pensioenfondsen.
Van 635 naar 825 miljoen euro in drie maanden tijd
ABP bouwde snel zijn positie in Palantir op. Eind juni 2025 stond de teller op 635 miljoen euro [2]. Drie maanden later, eind september 2025, was dat bedrag gestegen naar 825 miljoen euro [1][2]. Het pensioenfonds, dat pensioenuitkeringen verzorgt voor ambtenaren en onderwijspersoneel, investeerde dus in een rap tempo bijna een miljard euro in een bedrijf dat al jarenlang ter discussie staat [1]. Palantir ontwikkelt AI-technologie voor militaire doeleinden en werkt nauw samen met het Israëlische leger in Gaza [4]. Het bedrijf levert ook software aan de Amerikaanse immigratiedienst ICE, die een app van Palantir gebruikt voor het opsporen van migranten [4]. CEO Alex Karp en investeerder Peter Thiel maken geen geheim van hun extreme wereldbeeld - Thiel vindt dat democratie en vrijheid niet samengaan, terwijl Karp droomt van Amerika als dominante wereldmacht [4].
Andere investeerders vluchten weg, ABP blijft
Terwijl ABP zijn investering uitbreidde, kozen andere grote investeerders juist voor de uitgang. Noorwegen’s Storebrand trok zich terug uit Palantir vanwege mensenrechtenconcerns rond surveillance in Israël en Palestina [2]. Ook andere institutionele beleggers excludeerden het bedrijf vanwege mensenrechtenkwesties [2]. ABP zegt zich te houden aan OECD-richtlijnen en VN-mensenrechtenkaders, maar weigert commentaar te geven op specifieke bedrijven [2]. Er is geen bewijs dat ABP contact heeft gezocht met Palantir over mensenrechtenkwesties [2]. Dit terwijl het fonds in oktober 2025 nog stopte met investeringen in Caterpillar vanwege betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen [3]. Die dubbele maatstaven roepen vragen op bij experts en ABP-deelnemers.
Gevolgen voor Nederlandse werknemers en de markt
Voor de 3 miljoen deelnemers van ABP betekent dit dat hun pensioengeld wordt gebruikt voor investeringen in controversiële technologie [GPT]. Juridisch expert Liesbeth Enneking waarschuwt dat het pensioenfonds het risico loopt medeplichtig te zijn aan mogelijke mensenrechtenschendingen [4]. De investering illustreert een groter probleem: pensioenzekerheid wordt steeds vaker gefinancierd door technologieën die staten meer mogelijkheden geven voor surveillance en geweld [2]. Ook Nederlandse defensie en politie gebruiken software van Palantir, maar leggen daar geen publieke verantwoording over af [3]. De EU’s Corporate Sustainability Due Diligence Directive, die in juli 2024 van kracht werd, vereist dat bedrijven mensenrechten- en milieurisico’s aanpakken [2]. ABP’s Palantir-investering toont aan hoe moeilijk het is om ethische investeringsprincipes te handhaven in een wereld waar technologie, defensie en pensioenrendement steeds meer verweven raken.