Kunstmatige intelligentie ontmaskert mogelijk twee nepwerken van Van Eyck ter waarde van miljoenen
Vlaanderen, maandag, 9 februari 2026.
Twee beroemde schilderijen van Jan van Eyck in musea in Philadelphia en Turijn zijn waarschijnlijk niet van de meester zelf. AI-analyse van het Zwitserse bedrijf Art Recognition toont 91% en 86% negatieve resultaten voor Van Eycks penseelvoering. De bevindingen suggereren dat beide ‘Heilige Franciscus ontvangt de stigmata’ werken uit Van Eycks werkplaats komen, maar niet door zijn eigen hand zijn geschilderd. Met minder dan 20 universeel erkende Van Eyck werken wereldwijd, kunnen deze ontdekkingen miljoenen euro’s aan waarde doen verdampen. Kunsthistoricus Noah Charney noemt de AI-analyses ‘opmerkelijk accuraat’, terwijl andere experts de methodes in twijfel trekken vanwege het kleine aantal beschikbare werken voor training.
AI-technologie schudt kunstwereld op in Philadelphia en Turijn
De Zwitserse firma Art Recognition heeft met kunstmatige intelligentie twee beroemde schilderijen onder de loep genomen die in het Philadelphia Museum of Art en de Koninklijke Musea van Turijn hangen [2]. De AI-analyse wees beide versies van ‘Heilige Franciscus ontvangt de stigmata’ af als echte Van Eycks - het Philadelphia-exemplaar scoorde 91% negatief en het Turijn-werk 86% negatief [2][3]. Dr. Carina Popovici, topvrouw van Art Recognition, zegt: ‘Ik verwachtte dat als het ene schilderij negatief zou zijn, het andere positief zou uitvallen. Maar nee, beide kwamen negatief uit’ [2]. Ter vergelijking: Van Eycks beroemde ‘Het echtpaar Arnolfini’ in Londen scoorde 89% positief bij dezelfde test [2].
Experts verdeeld over betrouwbaarheid AI-methodes
Kunsthistoricus Noah Charney noemt Art Recognition’s eerdere analyses ‘opmerkelijk accuraat’ [2][3]. Hij suggereert dat beide negatieve resultaten wijzen op een verloren origineel dat meer door Van Eycks eigen hand werd geschilderd [2]. Maar Van Eyck-expert Maximiliaan Martens van de Universiteit Gent betwist de bevindingen hard [3]. Hij stelt dat er ‘geen consensus’ bestaat onder historici over de authenticiteit van deze Sint-Franciscus schilderijen [3]. Martens wijst erop dat slechts ongeveer 25 schilderijen aan Van Eyck worden toegeschreven - te weinig om een AI-model goed te trainen [3]. ‘Deze algoritmes moeten worden getraind door kunsthistorici en restaurateurs die decennia Van Eyck hebben bestudeerd’, aldus Martens [3].
Miljoenen euro’s op het spel voor museumcollecties
Art Recognition heeft eerder al voor ophef gezorgd. In 2021 beweerde het bedrijf dat Rubens’ ‘Simson en Delila’ in de National Gallery in Londen 91% negatief was [2][3]. In 2024 identificeerde de firma maar liefst 40 valse schilderijen die op eBay werden verkocht [2][4]. Met minder dan 20 universeel erkende Van Eyck-werken wereldwijd [4], kunnen deze nieuwe bevindingen museumcollecties miljoenen euro’s kosten [alert! ‘Exacte waardes van de betwiste werken niet vermeld in bronnen’]. Till-Holger Borchert, directeur van het Suermondt-Ludwig-Museum in Aken, denkt dat beide werken uit Van Eycks werkplaats komen maar niet door de meester zelf zijn geschilderd [2]. De National Gallery in Londen plant voor november een tentoonstelling van Van Eyck-portretten [2] - timing die deze authenticiteitsdebatten extra gewicht geeft.