Europees Parlement wil verkrachting in alle EU-landen definiëren als 'nee betekent nee'
Straatsburg, dinsdag, 28 april 2026.
Het Europees Parlement nam dinsdag met ruime meerderheid een rapport aan dat de Commissie oproept wetgeving voor te stellen voor een gemeenschappelijke definitie van verkrachting in alle EU-lidstaten. De definitie moet gebaseerd zijn op het ontbreken van vrije toestemming. Sinds 2023 voerden Nederland, Frankrijk, Finland en Luxemburg al soortgelijke wetten in. Het voorstel komt er omdat één op de twintig vrouwen in de EU verkracht wordt, terwijl juridische bescherming per land verschilt. De harmonisatie zou leiden tot aanpassingen in Nederlandse wetgeving en betere rechtsbescherming voor slachtoffers in heel Europa.
Ruime steun voor ‘alleen ja betekent ja’
Het voorstel kreeg dinsdag 28 april steun van 447 parlementariërs, terwijl 160 tegenstemden en 43 zich onthielden [1]. Rapporteur Evin Incir van de sociaaldemocraten uit Zweden benadrukte dat het ‘zowel moreel als juridisch onaanvaardbaar is dat vrouwen in de EU niet worden beschermd door alleen-ja-betekent-ja wetgeving’ [1]. De Zweedse politica wees erop dat de Raad eerder de opname van een gemeenschappelijke definitie verhinderde in de richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen [1]. Voor de christendemocratische EVP-fractie stelde onderhandelaar Verena Mertens dat ‘de afwezigheid van verzet nooit kan worden geïnterpreteerd als toestemming’ [7]. Het parlement wil dat situaties zoals geweld, bedreigingen, machtsmisbruik, angst, bewusteloosheid en ziekte expliciet worden erkend als omstandigheden waarbij geen toestemming mogelijk is [1][2].
Concrete gevolgen voor Nederlandse rechtspraak
Nederland voerde sinds 2023 al toestemmingsgebaseerde wetgeving in, samen met Frankrijk, Finland en Luxemburg [1][2]. Toch zou EU-harmonisatie aanpassingen kunnen vereisen in de Nederlandse strafvervolging en rechtspraak. Het parlement eist bijvoorbeeld dat stilte, gebrek aan verzet of eerdere toestemming nooit als instemming mogen gelden [2]. Traumaresponsen zoals ‘bevriezen’ moeten juridisch worden erkend [2]. Voor slachtoffers betekent dit betere toegang tot gespecialiseerde zorg, 24-uurs crisiscentra en gratis juridische bijstand [2]. Politie, rechters en aanklagers krijgen verplichte training over toestemming [2]. Joanna Scheuring-Wielgus, rapporteur voor de commissie vrouwenrechten, waarschuwde dat ‘één op de twintig vrouwen is verkracht’ in de EU [1][2].
Commissie moet nu wetgeving voorstellen
De bal ligt nu bij de Europese Commissie om concrete wetgeving voor te stellen voor een gemeenschappelijke definitie [1][2]. Het parlement wil ook dat de Commissie in 2026 EU-richtlijnen presenteert voor uitgebreide seksuele voorlichting en relatie-educatie [1][2]. Daarnaast komen er EU-brede bewustmakingscampagnes tegen verkrachtingsmythes en online incelpropaganda [1][2]. Het voorstel krijgt momentum doordat steeds meer regeringen de noodzaak erkennen van toestemmingsgebaseerde wetgeving [1]. Of de Commissie daadwerkelijk met wetgeving komt, hangt af van politieke steun in de lidstaten. De Raad blokkeerde eerder al een soortgelijk voorstel tijdens de vorige mandaatsperiode [1].