Nederlandse schrijvers dagen Mark Zuckerberg uit in juridische strijd om AI-training
Nederland, vrijdag, 27 februari 2026.
Drie grote belangenorganisaties sturen Meta een sommatiebrief: stop met het gratis gebruiken van Nederlandse teksten voor AI-training. Het conflict draait om Library Genesis, een illegale database die Mark Zuckerberg persoonlijk zou hebben goedgekeurd. Terwijl een Amerikaanse rechter dit ‘fair use’ noemde, eisen Nederlandse auteurs nu een eerlijke vergoeding. De zaak toont de groeiende kloof tussen techreuzen die miljarden verdienen en creators die hun werk gestolen zien worden.
Miljardenbusiness versus gratis grondstof
De Auteursbond, NVJ en Stichting Lira eisen van Meta een directe stop met het gebruik van auteursrechtelijk beschermd werk voor AI-training [1]. Het draait om Meta’s AI-model Llama, dat auteursrechtelijk beschermd materiaal van Library Genesis (LibGen) gebruikte [1]. “Wij zijn niet tegen taalmodellen, maar de AI-industrie is een miljardenbusiness die nu het werk van schrijvers, vertalers en journalisten illegaal gebruikt en overneemt”, zegt Liesbet van Zoonen, voorzitter van de Auteursbond [1]. “Auteurs zijn geen gratis grondstof voor AI” [1]. Mark Zuckerberg, met een geschat vermogen van 200 miljard dollar, zou persoonlijk toestemming hebben gegeven voor het gebruik van LibGen [1]. Thomas Bruning, algemeen secretaris van NVJ, pleit voor “een eerlijke vergoeding voor journalisten en schrijvers” [1].
Amerikaanse rechter versus Nederlandse eisen
Vorige zomer oordeelde een Amerikaanse rechter dat Meta’s gebruik van LibGen toegestaan was onder ‘fair use’ [1]. Toch eisen de Nederlandse belangenbehartigers dat Meta stopt met het gebruik van illegale databronnen zoals LibGen en het aanbieden van op die manier getrainde AI-modellen in Europa [1]. Begin 2025 werd via The Atlantic een zoekmachine beschikbaar gesteld waarmee auteurs kunnen controleren of hun werk in AI-trainingssets is opgenomen [1]. De timing is cruciaal: Nederlandse creators kunnen nu eindelijk bewijzen dat hun teksten zijn gebruikt zonder toestemming.
Bredere strijd om AI-training
Meta staat niet alleen onder vuur. The New York Times spande een zaak aan tegen OpenAI wegens het gebruik van beschermd materiaal [1]. AI-concurrent Anthropic, maker van chatbot Claude, kocht miljoenen fysieke boeken die medewerkers handmatig inscanden - wat volgens de rechter was toegestaan [1]. Anthropic trof later een schikking om verdere zaken te voorkomen [1]. AI-modellen zoals Llama leren statistische patronen uit trainingsmateriaal en reproduceren niet letterlijk die teksten [1]. Voor Nederlandse auteurs maakt dat weinig uit: hun werk wordt nog steeds gebruikt om miljarden te verdienen, terwijl zij niets zien van die winst.