Nederland krijgt de jongste premier ooit, maar moet vechten om elke vierkante meter
Den Haag, maandag, 2 februari 2026.
Rob Jetten wordt op 37-jarige leeftijd de jongste premier in de Nederlandse geschiedenis. Zijn minderheidskabinet staat voor een unieke uitdaging: geen meerderheid in beide Kamers sinds 1939. Filosoof Marjan Slob waarschuwt voor een ‘ruimtestrijd’ waarbij verschillende beleidsdoelen elkaar zullen blokkeren. Het kabinet wil dertig grootschalige nieuwbouwlocaties aanwijzen, maar waar? Met 54% van Nederland in handen van boeren en de noodzaak van 100.000 tot 150.000 hectare extra natuur, wordt grond het nieuwe politieke slagveld. Jetten moet keuzes maken tussen woningen, windmolens, wolven en boeren op hetzelfde kleine stukje aarde.
Minderheidskabinet zonder steun sinds oorlogstijd
Het kabinet-Jetten heeft zowel in de Eerste als Tweede Kamer geen meerderheid [3]. Dit is sinds 1939 niet meer voorgekomen [3]. Op vrijdag 30 januari presenteerden fractievoorzitters Rob Jetten (D66), Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) het coalitieakkoord ‘Aan de Slag’ [2]. Jetten wordt de jongste premier in de Nederlandse geschiedenis en lost de oudste premier af [3]. Met een formatieduur van 117 dagen breekt het nieuwe kabinet de trend van ellenlange formaties, al staat het nog steeds in de top 9 van langste formaties sinds de Tweede Wereldoorlog [3]. Het betekent dat Jetten constant moet onderhandelen met oppositiepartijen. Elke wet kan weggestemd worden door een Kamermeerderheid. Minderheidskabinetten zijn notoir instabiel [3].
Grondpolitiek wordt het nieuwe slagveld
Filosoof Marjan Slob waarschuwt dat het kabinet-Jetten voor grote uitdagingen komt te staan op het gebied van ruimtegebruik [1]. ‘Het is grondpolitiek. Het gaat over macht, geld, schaarste en over wie waar z’n zin mag doordrijven’, zegt Slob [1]. Het kabinet wil het woningtekort terugdringen door dertig grootschalige nieuwbouwlocaties aan te wijzen [1]. Maar volgens het CBS is 54% van de grond in Nederland van boeren [1]. Tegelijkertijd heeft het Planbureau voor de Leefomgeving gesteld dat voor meer natuur 100.000 tot 150.000 hectare extra nodig is [1]. Slob verwacht een ‘ruimtestrijd’ waarin verschillende beleidsdoelen elkaar regelmatig in de weg zitten [1]. Tussen 2029 en 2035 wil de coalitie jaarlijks 1 miljard euro investeren in woningbouw, met een doel van 100.000 nieuwe woningen per jaar [5].
Boeren moeten inleveren voor natuur en huizen
Het nieuwe kabinet zet harde stikstofdoelen voor de landbouw: 42 tot 46 procent minder ammoniakuitstoot in 2035 [4]. Er komt een stikstoffonds van 20 miljard euro voor een toekomstgerichte landbouw [4]. Als de stikstofdoelen in 2035 niet worden gehaald, moeten boeren mogelijk dierrechten inleveren [4]. Om de Nederlandse bodem en biodiversiteit te verbeteren, is het volgens Slob nodig om grond op te kopen van particulieren [1]. ‘Als we meer natuur willen, dan zal dat grotendeels gerealiseerd moeten worden op de grond van particulieren’, aldus de filosoof [1]. LTO ziet in het coalitieakkoord ‘een basis die vertrouwen wekt’, maar de spanning tussen woningbouw, natuurherstel en landbouw wordt de komende jaren alleen maar groter [4].