Het ministerie herinterpreteert donorregels en laat klinieken mogelijk vrijuit gaan
Den Haag, woensdag, 1 april 2026.
Het ministerie van VWS heeft de regels over het maximumaantal donorkinderen plotseling anders geïnterpreteerd. De norm van 25 kinderen per donor wordt nu gezien als ‘advies’ in plaats van bindende richtlijn. Hierdoor kunnen klinieken die deze grens overschreden hebben, ontsnappen aan juridische gevolgen. Kamerleden en experts spreken van verantwoordelijkheid ontlopen. Medisch Centrum Kinderwens in Leiderdorp creëerde jarenlang massadonoren. Sommige donoren verwekten meer dan honderd kinderen. Donororganisaties eisen een landelijk onderzoek naar het hele systeem. De nieuwe interpretatie kwam naar buiten na interne notities uit juni 2025. Experts waarschuwen dat dit precedent gevaarlijk is voor toekomstig toezicht.
Juridische draai zorgt voor ophef in Den Haag
Het ministerie van VWS heeft in maart 2026 een opmerkelijke koerswijziging gemaakt [1]. De inspectie IGJ informeerde het ministerie al vorige zomer dat de norm van maximaal 25 kinderen per donor eigenlijk een ‘advies’ uit 1992 was, geen bindende beroepsrichtlijn [1]. Deze nieuwe interpretatie betekent dat klinieken die het toegestane aantal overschreden hebben, mogelijk niet vervolgd kunnen worden. Diederik van Dijk van de SGP reageert scherp: ‘Ik vrees dat de klinieken die in de penarie zitten, onder de juridische consequenties van hun falen proberen uit te komen. Net als het ministerie’ [1]. Lisa Vliegenthart van Pro is nog directer: ‘Hiermee lijkt verantwoordelijkheid te worden ontlopen’ [1]. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil opheldering van de minister over deze plotselinge draai [1].
Massadonatie al jaren structureel probleem
De kwestie speelt vooral rond Medisch Centrum Kinderwens in Leiderdorp, dat sinds juni 2025 in opspraak is [1]. Nieuwsuur meldde toen dat MCK elf jaar lang massadonoren creëerde [1]. Op 17 juni 2025 stelde het ministerie een interne notitie op waarin staat dat MCK aansprakelijk is voor onrechtmatige daden, maar dat de overheid zelf aansprakelijk kan zijn bij falend toezicht door de IGJ [1]. Het probleem is echter veel breder. Sinds 2004 zijn er zeker 85 donoren geweest met meer dan 25 nakomelingen [2]. In sommige gevallen verwekte één donor meer dan honderd kinderen [2]. Nederland hanteert sinds 2018 een nieuwe norm van maximaal 12 gezinnen per donor, maar de oude richtlijn van 25 kinderen blijft relevant voor eerdere zaken [1][2].
Roep om landelijk onderzoek wordt luider
Verschillende belangenorganisaties willen nu een grootschalig onderzoek naar het hele systeem [2]. Fiom stelt: ‘Het wordt steeds per kliniek onderzocht, maar het is nu zo vaak op verschillende plekken misgegaan’ [2]. Historicus Adriejan van Veen van de Radboud Universiteit, die onderzoek doet naar inseminatiefraude in de jaren 70 tot 2004, benadrukt dat alleen een systeemonderzoek kan vaststellen hoe deze situaties konden ontstaan [2]. Stichting Donorkind en Priamos pleiten voor centrale regie en een onafhankelijk onderzoek [2]. Het ministerie noemt de signalen ‘zorgwekkend’ en wijst op de grote impact voor donorkinderen, ouders en donoren [2]. De timing van de nieuwe interpretatie - net nu verschillende klinieken onder vuur liggen - roept vragen op over de motieven achter deze juridische draai.