BBB-Europarlementariërs krijgen zes maanden spreekverbod na stemrel over Von der Leyen
Brussel, donderdag, 29 januari 2026.
Sander Smit en Jessika van Leeuwen van BBB zijn keihard aangepakt door hun eigen EVP-fractie. Ze mogen een half jaar niet spreken in het Europees Parlement en verliezen hun onderhandelingsrol. De reden? Ze volgden niet de partijlijn bij een motie van wantrouwen tegen commissievoorzitter Ursula von der Leyen op 22 januari. Van Leeuwen stemde vóór vanwege haar verzet tegen het omstreden Mercosur-handelsverdrag met Zuid-Amerika. Smit onthield zich omdat de commissie volgens hem niet naar boeren luistert. Smit noemt de straf ‘Wilderiaanse fractiediscipline’ die open discussie onderdrukt. De BBB-politici blijven wel bij de EVP-fractie ondanks deze disciplinaire maatregel.
Zware sancties voor afwijkend stemgedrag
De straf is hard en concreet. Smit en Van Leeuwen mogen zes maanden lang niet spreken tijdens plenaire zittingen van het Europees Parlement [1]. Ze verliezen ook hun rol als hoofdonderhandelaar bij nieuwe wetsvoorstellen en mogen geen resoluties indienen namens hun partij [1]. Dit betekent dat de twee BBB’ers tot eind juli 2026 buitenspel staan bij belangrijke Europese debatten over landbouw en handel. De EVP voerde deze week van 13 januari de interne regels aan over het afwijken van de partijlijn [2]. Ook enkele Duitse fractiecoördinatoren en Hongaarse Europarlementariërs van Tisza kregen dezelfde straf omdat ze afweken van de EVP-lijn [2]. De motie van wantrouwen werd uiteindelijk verworpen met 165 stemmen voor, 390 tegen en 10 onthoudingen [1].
BBB’ers verdedigen eigen koers tegen ‘Wilderiaanse fractiediscipline’
Smit noemt de aanpak van zijn eigen fractie ‘Wilderiaanse fractiediscipline’ die de open discussie binnen de partij onder druk zet [1][2]. Hij wijst erop dat de EVP delegaties uit 27 lidstaten heeft en soms intern verdeeld is [1]. Volgens Smit bepaalt alleen Caroline van der Plas de BBB-lijn en ‘niet de nergens verkiesbare Ursula von der Leyen, EVP of het CDA’ [1]. Van Leeuwen stemde voor de motie omdat ze tegen het Mercosur-handelsverdrag is dat de commissie tekende met Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay [1][2]. Smit onthield zich omdat hij vindt dat de Europese Commissie niet luistert naar boeren en burgers [1][2]. BBB is volgens Smit principieel tegen maatregelen die democratisch gekozen parlementsleden het spreekrecht afpakken ‘alleen omdat wij geen gratis rugdekking meer geven aan deze commissie’ [1][2].
Gevolgen voor Nederlandse boeren en burgers
Voor Nederlandse boeren betekent dit conflict dat hun belangrijkste vertegenwoordigers in Brussel een half jaar mondddood zijn gemaakt. Juist nu er cruciale beslissingen vallen over landbouwbeleid en handelsverdragen kunnen Smit en Van Leeuwen niet meepraten. Het Mercosur-verdrag waar Van Leeuwen tegen stemde, opent de Europese markt voor Zuid-Amerikaanse landbouwproducten [1]. Dit kan Nederlandse boeren direct raken door meer concurrentie. Von der Leyen is lid van de Duitse CDU, de grootste partij binnen de EVP [1]. Volgens de EVP-leiding steun je geen motie van wantrouwen tegen iemand uit je eigen politieke familie [1]. Ondanks de zware straf blijven beide BBB-politici bij de EVP-fractie [1][2]. Ze weigeren over te stappen naar een andere fractie, wat hun isolatie in Brussel alleen maar versterkt.