Rutte's 0,25 procent bbp-plan voor Oekraïne krijgt koude douche van Europese bondgenoten
Brussel, donderdag, 21 mei 2026.
NAVO-topman Mark Rutte liep tegen een muur toen hij Europese landen voorstelde om 0,25 procent van hun bbp structureel aan Oekraïne te besteden. Het voorstel, dat Nederland ongeveer 2,25 miljard euro per jaar zou kosten, krijgt te weinig steun van bondgenoten. Terwijl de EU wel een lening van 90 miljard euro goedkeurde, weigeren landen zich vast te leggen op een vaste bijdrage. Dit gebeurt op een moment dat de oorlog al vijf jaar duurt en de druk op Europa toeneemt om meer verantwoordelijkheid te nemen voor regionale veiligheid.
Europese landen wijzen vaste bijdrage af
De Europese NAVO-landen weigeren af te spreken elk een vaste bijdrage vrij te maken voor de steun aan Oekraïne [1]. Rutte had ‘gedurfd’ voorgesteld dat ze 0,25 procent van hun bruto binnenlands product voortaan aan Oekraïne zouden besteden, maar daar is te weinig steun voor [1]. Voor Nederland zou dit neerkomen op ongeveer 2.25 miljard euro per jaar, gebaseerd op een bbp van ongeveer 900 miljard euro [GPT]. De weigering komt op een moment dat de 32 geallieerde chefs van defensie juist de prioriteiten van de alliantie bespraken met Rutte [2]. De bondgenoten bekrachtigden wel hun steun aan Oekraïne en de versterking van de strijdkrachten, maar willen zich niet vastleggen op concrete bedragen [2].
EU-lening van 90 miljard wel goedgekeurd
Terwijl landen terughoudend zijn over structurele bijdragen, verloopt de EU-lening van 90 miljard euro voor 2026 en 2027 wel volgens plan [3]. Oekraïne krijgt binnenkort de eerste uitbetaling van 3,2 miljard euro, dat voor 1 juli wordt uitbetaald [3]. De EU-leiders werden het in december eens over deze lening [3]. De daadwerkelijke uitbetaling liet echter op zich wachten door een blokkade van de destijds Hongaarse premier Viktor Orbán, maar zijn opvolger Péter Magyar hief in april de blokkade op [3]. Dit toont aan dat eenmalige steun wel mogelijk is, maar structurele financiering een stuk lastiger.
Oorlog duurt al vijf jaar, druk neemt toe
De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels al vijf jaar [2], wat de noodzaak van duurzame financiering alleen maar groter maakt. NAVO’s hoogste militaire commandant Giuseppe Cavo Dragone vatte de situatie kernachtig samen: ‘We are not at war, but we are not at peace either’ [2]. De VS kondigt tegelijkertijd de terugtrekking van 5.000 troepen uit Europa aan [2], wat de druk op Europese landen om meer verantwoordelijkheid te nemen alleen maar vergroot. Volgens NAVO-bronnen hebben bondgenoten zoals de Baltische staten, Polen, Canada en Duitsland hun grondgevechtskapaciteit wel verhoogd [2]. Voor Nederlandse belastingbetalers betekent Rutte’s afgewezen voorstel dat zij voorlopig niet extra hoeven bij te dragen aan Oekraïense steun bovenop de bestaande bijdragen.