1500 IS-gevangenen ontsnappen uit Syrische gevangenis terwijl leger en Koerden elkaar beschuldigen

2026-01-19 buitenland

Shaddadi, dinsdag, 20 januari 2026.
Ongeveer 1500 IS-leden zijn ontsnapt uit de gevangenis van Shaddadi tijdens gevechten tussen het Syrische leger en Koerdische strijdkrachten. Beide partijen wijzen elkaar de schuld toe: Damascus beweert dat de SDF de gevangenen opzettelijk vrijliet als politieke druk, terwijl de Koerden stellen dat het leger de gevangenis aanviel. Een avondklok is ingesteld in Shaddadi. De ontsnapping roept zorgen op over regionale veiligheid, vooral omdat Syrië tienduizenden IS-leden en hun families vasthoudt in kampen en gevangenissen. Dit gebeurt te midden van spanningen over een staakt-het-vuren-akkoord waarbij de SDF faciliteiten moet overdragen aan de nieuwe Syrische regering.

Massale ontsnapping uit gevangenis tijdens gevechten

In Syrië zijn ongeveer 1500 IS-leden ontsnapt uit de gevangenis van Shaddadi tijdens gewelddadige confrontaties tussen het Syrische leger en de Koerdisch-geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) [1][2]. De ontsnapping vond plaats op 19 januari 2026, toen beide partijen elkaar beschuldigden van het faciliteren van de vlucht [3][4]. Het Syrische leger stelt dat de SDF de gevangenen opzettelijk vrijliet als vorm van ‘politieke en veiligheidsafpersing’ [3], terwijl SDF-woordvoerder Farhad Shami beweert dat Damascus-gelieerde troepen de gevangenis herhaaldelijk aanvielen [5]. Het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken noemde de situatie een ‘ernstige veiligheidsbreuk’ en kondigde een algehele avondklok af in Shaddadi [3][6]. Voor Nederlandse lezers is dit relevant omdat IS-strijders uit Europa in deze faciliteiten vastzitten - hun mogelijke terugkeer naar Europa vormt een directe veiligheidszorg.

Tienduizenden IS-leden en families in Syrische detentie

De ontsnapping uit Shaddadi is extra zorgwekkend omdat Syrië momenteel een enorm aantal IS-gerelateerde gevangenen vasthoudt. Volgens een rapport van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken uit augustus 2025 houdt de SDF 8.950 mannelijke IS-leden vast, plus ongeveer 43.250 ‘niet-strijders, waaronder ongeveer 25.000 kinderen onder de 12 jaar’ in kampen in Oost-Syrië [5]. Deze cijfers geven de omvang aan van het probleem - we praten over meer dan 52200 mensen met IS-banden [5]. Het grootste kamp, Al-Hol, herbergt ongeveer 25.000 mensen, terwijl Roj-kamp zo’n 2.400 mensen vasthoudt [4]. Veel Europese landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, weigeren hun staatsburgers terug te nemen en hebben sommigen zelfs hun nationaliteit afgenomen [4]. Dit creëert een explosieve situatie waarbij honderden, mogelijk duizenden kinderen stateloos opgroeien.

Staakt-het-vuren onder druk door gevangeniscrisis

De ontsnapping gebeurde precies op het moment dat de SDF en de nieuwe Syrische regering probeerden een staakt-het-vuren te implementeren. Op 18 januari 2026 kondigden beide partijen een voorlopige overeenkomst aan waarbij IS-detentiefaciliteiten zouden worden overgedragen aan Damascus [5]. Maar al een dag later, op 19 januari, waren er nog steeds gevechten rond gevangenissen met IS-leden [5]. De timing lijkt geen toeval - de Koerdische leider Mazloum Abdi was op 19 januari in Damascus om over het staakt-het-vuren te onderhandelen [2]. Voor Nederlandse veiligheid betekent dit dat de situatie rondom IS-gevangenen nu nog onzekerder wordt. Als de Syrische regering deze faciliteiten overneemt, is onduidelijk hoe goed zij de beveiliging kunnen waarborgen. En als meer gevangenen ontsnappen? Dan kunnen sommigen proberen terug te keren naar Europa - inclusief Nederland.

Bronnen

Islamitische Staat Syrië