Tien EU-landen vallen klimaatbeleid aan terwijl energieprijzen door het dak gaan

2026-03-18 buitenland

Brussel, woensdag, 18 maart 2026.
Polen, Italië en acht andere EU-landen eisen dat Brussel ingrijpt in het CO2-prijssysteem. Sinds de oorlog tegen Iran stegen olieprijzen 40% en gasprijzen 66%. Koolstofprijzen kelderden al 5% toen Von der Leyen aanpassingen overwoog. Bedrijven vrezen baanverlies door hoge klimaatkosten. Tegenstanders waarschuwen dat verzwakking van het systeem investeringen schaadt. De EU-top deze week bepaalt of klimaatdoelen wijken voor economische druk.

Economische paniek slaat toe in Brussel

In Brussel groeit de economische paniek nu energieprijzen exploderen door de oorlog in het Midden-Oosten. Sinds de VS en Israël op 28 februari de oorlog tegen Iran startten, schoten olieprijzen omhoog met 40% en doorbraken tweemaal de grens van 100 dollar per vat [3]. Europese gasprijzen stegen nog dramatischer: van ongeveer 30 euro naar 50 euro per megawattuur op 10 maart, een stijging van 66.667 procent [3]. Voor Nederlandse huishoudens betekent dit dat hun energierekening nog zwaarder wordt, bovenop de al hoge klimaatkosten. Italiaanse premier Giorgia Meloni eiste vorige week een ‘urgente opschorting’ van het CO2-systeem voor elektriciteitsproductie [3]. Polen en acht andere landen sluiten zich bij haar aan in hun oproep aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen [1]. Ze vrezen dat hun industrieën kapotgaan en banen verdwijnen door de dubbele klap van hoge energieprijzen en CO2-kosten [1].

Von der Leyen buigt onder druk maar houdt klimaatsysteem overeind

Commissievoorzitter Von der Leyen toont tekenen van toegeven aan de druk. In een brief van 16 maart stelt ze voor om de ‘marktstabiliteitsreserve’ te versterken om prijzen op korte termijn in toom te houden [4]. Ze wil ook een ‘realistischer traject voor decarbonisatie na 2030’ en een nieuw fonds voor armere lidstaten [4]. Koolstofprijzen kelderden direct: ze daalden op 17 maart met meer dan 5% tot ongeveer 66 euro per ton, het laagste niveau sinds april 2025 [6]. Voor Nederlandse bedrijven zoals Tata Steel betekent dit mogelijk lagere kosten, maar ook minder zekerheid over toekomstige investeringen. Meer dan honderd bedrijven, waaronder Volvo Cars, stuurden vorige week een brief om het systeem te verdedigen [3]. Ze waarschuwen dat ondermijning ‘investeringszekerheid zou eroderen en Europa’s industriële toekomst zou schaden’ [3].

Donderdag valt het doek: klimaat versus economie

Op donderdag 20 maart valt het doek tijdens de Europese top in Brussel [5][8]. Daar beslissen regeringsleiders of klimaatdoelen wijken voor economische druk. Nederland steunt samen met Denemarken, Finland en andere landen het behoud van het CO2-systeem [2]. Ze stellen dat ‘robuuste koolstofprijzen onmisbaar zijn voor Europa’s industriële transformatie’ [8]. Aan de andere kant eisen Italië, Hongarije, Roemenië en Tsjechië afschaffing van het systeem [5]. Voor Nederlandse kiezers staat er veel op het spel: behoud betekent hogere energiekosten maar ook meer groene banen en innovatie. Afschaffing zou kortetermijnverlichting geven maar Europa’s klimaatambities ondermijnen. Analist Julian Popov uit Bulgarije vat het kerndilemma samen: het gaat niet meer alleen om klimaatbeleid, maar om ‘kapitaalallocatie, innovatiecapaciteit en economische veiligheid’ [3]. De komende dagen bepalen of Europa’s groene revolutie overleeft of sneuvelt aan de kassa.

Bronnen

CO2-beprijzing EU-klimaatbeleid