Wilders moet nu smeken bij de Raad van State die hij altijd verafschuwde
Den Haag, zaterdag, 24 januari 2026.
De PVV-leider die jarenlang het adviesorgaan bekritiseerde, hangt nu van diezelfde Raad van State af voor het overleven van zijn partij. Een nieuwe wet kan Wilders vanaf maart uitsluiten van verkiezingen als hij zijn eenmansfractie niet democratiseert. Ironisch genoeg vertrekt juist nu loyale bondgenoot Markuszower met zes anderen, terwijl de PVV afhankelijk wordt van het instituut dat Wilders altijd beschimpte als onderdeel van het ‘kartel’.
De wet die Wilders kan tegenhouden
D66-Kamerlid Joost Sneller diende een amendement in op de nieuwe Wet op de politieke partijen [1][2]. Deze wet schrijft voor dat partijen leden moeten toelaten die invloed hebben op de kandidatenlijst en het partijprogramma om mee te doen aan Kamer- en Europese verkiezingen [1][2]. De Raad van State adviseert in maart 2026 over dit wetsvoorstel [1][2]. Sneller zegt: ‘Elke partij mag meedoen aan de verkiezingen. Maar in een wereld met steeds meer autocratische tendensen willen we voorwaarden stellen aan een partij om mee te mogen doen. Duitsland kent ook een ledeneis’ [1][2]. De wet regelt echter niet hoeveel leden een partij moet hebben en wat er gebeurt als niemand lid wil worden [2]. Politicoloog Simon Otjes waarschuwt: ‘Je moet als overheid die brug niet overgaan’ [1][2].
Markuszower verlaat sinkend schip
Tijdens de fractievergadering van maandag 20 januari 2026 om 12.00 uur legde Gidi Markuszower vier punten op tafel die volgens hem moesten veranderen binnen de PVV [4]. Hij stelde voor dat hij Wilders tijdelijk zou vervangen als fractievoorzitter [5]. Markuszower zei: ‘Ik wil dat de partijleider zich aan deze koerswijziging committeert, startend per vandaag’ [5]. Wilders reageerde woest en na een stemming werd het voorstel verworpen [4]. Na een schorsing veroorzaakt door de vijandige sfeer stapten zeven Kamerleden op [4]. Marjolein Faber riep: ‘Het is verraad, het zijn verraders’ [4]. Dion Graus noemde hen ‘matennaaiers, ratten’ [4]. Van de 26 PVV-Kamerleden vertrokken er zeven - dat is 26.923 procent van de fractie [4][5].
Kiezer betaalt de prijs
De ironie is compleet. Wilders die altijd fulmineerde tegen de Raad van State moet nu hopen op een gunstig advies van datzelfde orgaan [1][2]. Als de wet erdoor komt en de PVV geen leden krijgt, kunnen 1,7 miljoen PVV-stemmer hun stem kwijtraken bij toekomstige verkiezingen [2]. Markuszower gaf Wilders slechts 1.738 voorkeurstemmen, terwijl Wilders zelf ruim 1,6 miljoen stemmen haalde [6]. Deskundigen vragen zich af wat er gebeurt met het vertrouwen in de politiek als de PVV met zoveel stemmen niet mee mag doen [2]. Onderzoeker Gerrit Voerman is geen fan van Wilders’ autocratische stijl, maar vindt dat de wetgever de vrijheid van partijen niet moet beperken [1][2]. In 2024 was slechts 2,9 procent van de kiesgerechtigden lid van een partij, vergeleken met 12 procent in 1956 [1][2].