Duizenden Nederlanders hebben mogelijk onterecht strafblad door systematische naamfouten rechtbanken
Nederland, maandag, 23 februari 2026.
Klokkenluiders bij Justid onthullen dat tot 50.000 Nederlandse burgers ten onrechte een strafblad kunnen hebben door fouten in rechtbankdocumenten. De Rekenkamer vond vorig jaar slechts 876 gevallen, maar het werkelijke aantal ligt veel hoger. Een Ierse man zat een maand onschuldig in de cel vanwege een verwisseling met een Brit. De Justitiële Informatiedienst paste jarenlang illegaal gegevens aan zonder bevoegdheid. Deze systematische fouten hebben verstrekkende gevolgen bij sollicitaties en VOG-aanvragen. Het ministerie belooft het parlement dit jaar te informeren over correcties en mogelijke wetgeving.
Massale onderschatting van het probleem
De werkelijke omvang van naamfouten in strafrechtelijke vonnissen is veel groter dan officieel erkend [1][2]. Waar de Algemene Rekenkamer in mei 2025 nog sprak van 876 geïdentificeerde naamfouten [1], schatten klokkenluiders bij de Justitiële Informatiedienst (Justid) het werkelijke aantal op circa 50.000 gevallen [1][2][3]. Marleen de Wilde, een ervaren medewerker van Justid, noemt de officiële cijfers ‘het topje van de ijsberg’ [2]. Een anonieme collega van haar spreekt van ‘mogelijk zo’n 50.000 gevallen’ [2]. Het probleem bestaat al zeker sinds 2014, maar er werd nooit een feitenonderzoek gedaan [2]. De Auditdienst Rijk concludeerde in 2025 dat het probleem werd gebagatelliseerd en uitgesteld [4]. Waarschuwingen werden genegeerd en medewerkers die het probleem aankaarten werden tegengewerkt [4].
Dramatische gevolgen voor onschuldige burgers
De gevolgen van deze systematische fouten zijn verstrekkend. Een roodharige Ier moest in augustus 2022 een maand onschuldig in de gevangenis zitten vanwege een verwisseling met een roodharige Brit [1][4]. De Hoge Raad concludeerde in januari 2026 dat er sprake was van persoonsverwisseling [4]. De zoeksleutel in politiesystemen is gebaseerd op de eerste letter, de eerste vier letters van de achternaam en het geboortejaar - deze kwamen overeen voor de Brit en de Ier [1]. Ook Robert Hörchner werd in 2000 ten onrechte vervolgd voor xtc-handel, waarbij Justid in Almelo in 2012 ‘per abuis’ twee xtc-feiten op zijn justitiële documentatie had gezet [4]. Deze fouten hebben directe gevolgen bij sollicitaties en aanvragen voor een Verklaring Omtrent het Gedrag [GPT].
Illegale aanpassingen en angstcultuur bij Justid
Justid-medewerkers hebben jarenlang illegaal gegevens aangepast zonder daartoe bevoegd te zijn [1][2]. De rechtbank gaat over strafrechtelijke vonnissen, niet de ambtenarij [2]. Klokkenluider Marleen de Wilde spreekt van een ‘angstcultuur’ bij Justid, waardoor medewerkers zich niet vrij voelden om het probleem aan te kaarten [2][4]. Ze vroeg vijf jaar geleden om een feitenonderzoek maar dit werd afgewezen [4]. Het ministerie van Justitie en Veiligheid belooft het parlement medio 2026 te informeren over het aantal naamfouten in vonnissen en hoe deze zijn gecorrigeerd [1][3]. Ook wordt onderzocht of wetgeving nodig is om naamfouten sneller te kunnen corrigeren [1][3].