Nederlandse watertoezicht faalt compleet terwijl giftige stoffen ongecontroleerd de rivieren in stromen
Nederland, woensdag, 4 maart 2026.
Toezichthouders weten niet wie welke gevaarlijke stoffen in het water loost. Kwik, lood en kankerverwekkende PAK’s vervuilen nog steeds Nederlandse rivieren. De Algemene Rekenkamer waarschuwt dat dit gebrek aan controle risico’s vormt voor de volksgezondheid en het ecosysteem.
Rekenkamer slaat alarm over falende controle
De Algemene Rekenkamer biedt vandaag, woensdag 4 maart 2026, een onderzoeksrapport aan de Tweede Kamer waarin staat dat minister van Infrastructuur en Waterstaat weinig zicht heeft op de lozingen van bedrijven [1]. Barbara Joziasse van de Rekenkamer is glashelder: “We missen de urgentie. Dat is een constante factor in diverse kabinetten. Na de stikstofcrisis willen we de volgende crisis liever voorkomen” [1]. Het water in rivieren, kanalen, plassen en meren bevat nog steeds kwik, lood, chloorhoudende oplosmiddelen, vlamvertragers en PAK’s [1]. Joziasse wijst op de concrete gevaren: “Het gaat om risico op ziektes, schade aan het milieu, extra zuivering voor de waterbedrijven” [1]. De Rekenkamer keek naar concentraties van de 15 gevaarlijkste van de 122 KRW-stoffen bij 61 meetpunten in 2023/24 en over de periode 2012-2024 [1]. Resultaat? Slechts drie stoffen - lood, cadmium en trichloorbenzeen - voldeden in 2024 aan hun norm, maar dat biedt weinig zekerheid voor 2027 [1]. Twaalf van de vijftien stoffen zijn qua concentraties gelijk gebleven over de periode 2012-2024 [1].
Toezichthouders tasten in het duister
Het grootste probleem? Rijkswaterstaat heeft niet genoeg zicht op de lozingen van bedrijven [1]. “Je kunt pas bijsturen als je de data op orde hebt”, legt Joziasse uit [1]. “Als er bijvoorbeeld een piek van pfos, een vorm van pfas, in het water voorbijkomt, kun je de oorzaak niet zoeken als je niet weet wie wat daadwerkelijk loost” [1]. De Inspectie voor de Leefomgeving en Transport wees er twee jaar geleden, op 3 maart 2024, al op dat het VTH-stelsel moet worden verbeterd omdat drinkwater, voedselvoorziening, gezondheid en natuur in gevaar komen [1]. Rijkswaterstaat neemt pas eind 2026 een nieuw informatiesysteem in gebruik [1]. Nederland haalt de afspraken over schoon water, gemaakt in 2000 met de Kaderrichtlijn Water, niet [1]. De deadline hiervoor ligt eind 2027 [1]. Joziasse is bot: “Nederland zat zelf aan tafel toen die afspraken zijn gemaakt, het gaat om de gezondheid van mensen. Hoezo houd je je niet aan de regels?” [1].
Miljardenschade door vervuiling
De vervuiling van water met zeer gevaarlijke stoffen uit de industrie neemt niet af, concludeert de Algemene Rekenkamer [1]. Omwonenden protesteren al jaren tegen lozingen van pfas door Chemours in Dordrecht [1]. Milieuorganisatie Natuur & Milieu becijferde vorig jaar dat watervervuiling Nederland jaarlijks ongeveer 7 miljard euro kost [1]. De Rekenkamer constateerde eerder al in onderzoeken naar milieucriminaliteit in 2021, hergebruik van afvalstoffen in 2024 en energiebesparing in 2024 dat het VTH-stelsel niet goed werkt [1]. Het gaat volgens Joziasse “niet alleen om de V van vergunningen, maar ook om toezicht en handhaving” [1]. Voor gewone Nederlanders betekent dit concreet: vervuild drinkwater dat duurder wordt om te zuiveren, ecosystemen die kapotgaan en gezondheidsrisico’s die blijven bestaan.