Europa draait de knop om: wind en zon winnen voor het eerst van fossiele brandstoffen
Brussel, donderdag, 22 januari 2026.
In 2025 produceerde de EU meer elektriciteit uit wind en zonnepanelen dan uit kolen en gas. Wind en zon leverden 30 procent van alle stroom, fossiele brandstoffen 29 procent. Deze historische omslag gebeurde in veertien van de 27 lidstaten. Zonne-energie groeide het hardst met meer dan 20 procent groei. Denemarken spant de kroon met 71 procent duurzame stroom uit wind en zon. De mijlpaal toont hoe snel Europa’s energiesysteem verandert, maar experts waarschuwen dat de echte uitdaging nog komt. De vraag naar elektriciteit moet verdubbelen door elektrisch rijden en warmtepompen. Het stroomnet heeft grote uitbreidingen nodig om deze transitie te kunnen opvangen.
Nederland profiteert mee van groene doorbraak
Voor Nederlandse huishoudens betekent deze Europese verschuiving naar schone energie op termijn lagere energierekeningen [1]. Nederland presteerde in 2025 uitstekend met zonne-energie die meer dan een vijfde van alle elektriciteit leverde [3]. Dit plaatst ons land in de top van Europa, samen met Hongarije, Cyprus, Griekenland en Spanje [3]. De verschuiving raakt Nederlandse gezinnen direct omdat ons land onderdeel is van het Europese elektriciteitsnetwerk. Wanneer wind- en zonneparken in andere EU-landen goedkope stroom produceren, kunnen Nederlandse consumenten daarvan profiteren via het geïntegreerde netwerk [5]. Energiespecialist Pieter Vingerhoets van VITO-Energyville bevestigt: ‘Wind en zon blijken bovendien rendabele bronnen voor het opwekken van energie’ [1].
Gas blijft duur ondanks groene groei
Ondanks de groei van hernieuwbare energie steeg het gasverbruik in 2025 met 8 procent [1][4]. Dit kostte Europa duur. De gasimportrekening klom naar 32 miljard euro, een stijging van 16 procent [4]. Elektriciteitsprijzen stegen gemiddeld met 11 procent tijdens uren van hoog gasverbruik [4]. Voor Nederlandse huishoudens betekent dit dat de energierekening nog altijd schommelt met gasprijzen. Beatrice Petrovych van energiedenktank Ember waarschuwt: ‘De volgende uitdaging wordt om de afhankelijkheid van duur, ingevoerd gas serieus te verminderen’ [1][4]. Steenkool verdwijnt wel snel uit het plaatje. Het aandeel daalde tot een dieptepunt van 9,2 procent in 2025, tegenover 25 procent in 2015 [4].
Dubbele elektriciteitsvraag op komst
De echte test voor Europa’s energiesysteem komt nog. Vingerhoets waarschuwt: ‘In de toekomst gaan we dubbel zoveel elektriciteit moeten gaan gebruiken als vandaag’ [1]. Deze verdubbeling komt door meer elektrische auto’s, warmtepompen en geëlektrificeerde industrie [1]. Voor Nederlandse huishoudens betekent dit een race tussen dalende kosten van zonnepanelen en stijgende elektriciteitsvraag. Batterijen werden goedkoper en in 2025 waren er al tekenen van meer batterijopslag om hernieuwbare energie te verschuiven naar momenten van hoog gasverbruik [4]. Het Nederlandse stroomnet heeft grote uitbreidingen nodig om deze transitie op te vangen [1]. Tot die tijd blijven fossiele brandstoffen nodig als back-up wanneer de wind niet waait en de zon niet schijnt [1].