Trump draait 180 graden en noemt Britse eilandendeal 'domme zet'

2026-01-20 buitenland

Londen, dinsdag, 20 januari 2026.
De Amerikaanse president valt zijn eigen eerdere steun voor de Chagos-deal aan. In februari 2025 steunde Trump nog de overdracht van de strategische eilanden aan Mauritius. Nu noemt hij het ‘grote domheid’ en gebruikt het als rechtvaardiging voor zijn Groenland-plannen. De Britse regering houdt vast aan de £3,4 miljard kostende deal die de militaire basis Diego Garcia voor 99 jaar veiligstelt. Het conflict illustreert hoe snel diplomatieke verhoudingen kunnen omslaan wanneer geopolitieke belangen botsen.

Diplomatieke ruzie escaleert rond strategische militaire basis

Het conflict speelt zich af in de Indische Oceaan en heeft directe gevolgen voor Nederlandse veiligheidsbelangen via de NAVO-samenwerking [GPT]. Trump noemde de Britse plannen op maandag 20 januari een ‘daad van grote domheid’ en voegde eraan toe dat het VK het eiland Diego Garcia ‘zonder enige reden’ weggeeft [1]. Dit is een complete ommezwaai van zijn eerdere positie. In februari 2025 vertelde Trump premier Starmer nog dat hij ‘geneigd was mee te gaan’ met de deal [2]. Sterker nog, zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio verwelkomde de overeenkomst in mei 2025 en verklaarde dat ‘president Trump zijn steun uitsprak voor deze monumentale prestatie’ [3]. Nu gebruikt Trump de eilandenkwestie als excuus voor zijn Groenland-ambities. Hij schrijft dat het ‘nog een reden is waarom Groenland moet worden overgenomen’ door Amerika [4].

Miljardendeal houdt militaire basis overeind voor een eeuw

De Chagos-eilanden zijn sinds 1814 Brits grondgebied, maar Mauritius claimt ze sinds de jaren tachtig [5]. Het VK tekende in mei 2025 een deal ter waarde van £3,4 miljard om de eilanden over te dragen aan Mauritius [6]. In ruil behoudt Londen de controle over Diego Garcia voor 99 jaar tegen een jaarlijkse huur van £101 miljoen [7]. Die militaire basis huisvest ongeveer 2.500 Amerikaanse en Britse militairen en vormt een cruciale schakel in westerse operaties in de Indische Oceaan [8]. Voor Nederlandse belangen betekent dit dat een belangrijke NAVO-faciliteit veiliggesteld blijft, ondanks Trumps boze reactie. De Britse regering houdt voet bij stuk. Kabinetslid Darren Jones verklaarde op maandag dat de deal ‘de militaire basis voor de komende 100 jaar veiligstelt’ [9].

Starmer weigert toe te geven aan Trumps druk

De Britse premier laat zich niet intimideren door Trumps uitbarsting. Een regeringswoordvoerder zei op maandag dat het VK ‘nooit zal inleveren op onze nationale veiligheid’ [10]. De deal was nodig omdat rechtszaken de toekomst van de basis bedreigden, legde Londen uit [11]. Het parlement moet de overeenkomst nog ratificeren, maar de regering toont geen tekenen van zwichten [12]. Oppositieleider Kemi Badenoch riep Starmer op maandag wel op om ‘van koers te veranderen’ [13]. Voor Nederlandse kiezers toont dit conflict hoe snel diplomatieke verhoudingen kunnen omslaan. Trumps ommezwaai - van steun naar veroordeling in minder dan een jaar - illustreert de onvoorspelbaarheid van de nieuwe Amerikaanse president. Dit beïnvloedt ook Nederlandse veiligheidsbelangen, omdat stabiliteit binnen de NAVO cruciaal is voor onze defensie.

Bronnen

Chagos-eilanden geopolitiek