Nederland krijgt alsnog 177 miljoen euro voor pandemiebestrijding na politieke druk
Den Haag, zaterdag, 28 maart 2026.
Minister Hermans draait bezuinigingen terug en maakt structureel geld vrij voor pandemische paraatheid. GGD’s kunnen nu werknemers behouden die anders ontslagen zouden worden. Het RIVM kan cruciale surveillanceprogramma’s voortzetten. De Tweede Kamer dwong deze koerswijziging af na felle kritiek op eerdere bezuinigingen van 300 miljoen euro.
Politieke druk werkt: van bezuiniging naar investering
Het begon allemaal met een bezuiniging die veel stof deed opwaaien. Het kabinet-Schoof had eerder een streep gezet door het plan Pandemische Paraatheid en wilde 300 miljoen euro per jaar schrappen [1]. GGD’en en experts noemden dit ‘roekeloos’. Nu draait minister Sophie Hermans (VVD) de bezuiniging gedeeltelijk terug en stelt jaarlijks 177 miljoen euro beschikbaar [1][2][3]. De Tweede Kamer dwong deze ommezwaai af. Op 19 maart 2026 steunde een meerderheid het voorstel van ChristenUnie-leider Mirjam Bikker om structureel meer geld vrij te maken [2]. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) gaf toestemming om meevallers te gebruiken voor deze investering [2].
Concreet geld voor concrete problemen
Het geld komt precies op tijd. GGD’en dreigden werknemers te ontslaan die waren aangenomen om beter te reageren op infectieziekten [2]. Nu kunnen die banen behouden blijven. Er gaat 122 miljoen euro naar het versterken van de GGD’en en het voortzetten van RIVM-programma’s [3]. Nog eens 24 miljoen wordt gebruikt voor het vervangen van verouderde ICT-systemen bij GGD’en en het RIVM [3]. De Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) van het RIVM kan nu ook in opbouw blijven, terwijl deze eerder dreigde te sluiten [2]. André Rouvoet, voorzitter van GGD GHOR Nederland, reageert opgelucht: ‘De GGD’en kunnen hiermee doorgaan waar ze de afgelopen jaren al mee bezig waren: bijdragen aan de weerbaarheid van Nederland’ [4].
Structureel ingebed, niet meer als apart programma
Hermans kiest voor een andere aanpak dan haar voorgangers. Pandemische paraatheid wordt geen apart beleidsprogramma meer, maar wordt ingebed in het reguliere VWS-beleid [1][5]. Een eerder beloofde eindevaluatie van het voormalige programma komt er daarom niet [1][5]. Het geld is bestemd voor surveillance van besmettingen via rioolwater, het aanleggen van strategische voorraden vaccins en diagnostische tests, en het versterken van de infectiepreventie [1]. Chris van Dam van de Onderzoeksraad voor Veiligheid had eerder gewaarschuwd: ‘Het is van dezelfde logica als: we schaffen de brandweer af, omdat er nu geen vuur is’ [2]. Nu lijkt Nederland weer beter voorbereid op de volgende pandemie. De structurele financiering gaat in vanaf 1 januari 2029 [4].