Iran vraagt 2 miljoen dollar per olietanker voor doorgang door Straat van Hormuz

2026-04-09 economie

Teheran, donderdag, 9 april 2026.
Iran eist sinds het staakt-het-vuren van 8 april circa 1 dollar per vat olie van tankers die door de strategische Straat van Hormuz varen. Dit betekent ongeveer 2 miljoen dollar per gemiddelde olietanker, te betalen in cryptocurrency. De maatregel bedreigt de vrije doorvaart door een van ‘s werelds belangrijkste oliestraten, waar normaal een vijfde van alle olie doorheen gaat. Experts waarschuwen dat dit een gevaarlijk precedent schept voor andere strategische zeestraten wereldwijd. Golfstaten zouden 85 procent van de tolkosten moeten dragen.

Wereldwijde weerstand tegen Iraanse tolplannen

De internationale gemeenschap verzet zich fel tegen Irans tolplannen. De VN-scheepvaartorganisatie waarschuwde op 9 april dat tolheffing in de Straat van Hormuz “een gevaarlijk precedent” zou scheppen [1]. De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis noemde het plan op 8 april “volledig onaanvaardbaar” en stelde dat “de internationale gemeenschap niet bereid zou zijn om Iran een tolhokje te laten opzetten voor elk schip dat de straat oversteekt” [1]. Experts vrezen dat andere landen zullen volgen - Jason Chuah van de City St Georges Universiteit in Londen waarschuwt: “Als Iran geld zou vragen aan schepen die door de Straat van Hormuz willen varen, dan gaan andere landen dat misschien ook doen” [2]. Dit zou strategische zeestraten zoals de Straat van Malakka en Gibraltar kunnen treffen [2]. Het tolsysteem zou het internationaalrechtelijke principe van vrije doorvaart schenden, dat gegarandeerd wordt door het VN-Zeerechtverdrag [3][4].

Golfstaten betalen de rekening

De Golfstaten zouden veruit het zwaarst getroffen worden door Irans tolsysteem. Zij zouden ongeveer 85 procent van alle tolkosten moeten dragen [5]. Bij een tol van 1-2 dollar per vat zou dit de Golfstaten jaarlijks 6.000 billion tot 14.000 billion dollar kosten [5]. Deze landen exporteren dagelijks ongeveer 20.4 miljoen vaten olie door de straat [5]. Voor de wereldwijde olieprijzen zou de impact beperkt blijven - economen voorspellen slechts een stijging van 0.05 tot 0.4 dollar per vat [5]. Saudi Aramco’s East-West pijpleiding werd op 8 april geraakt door een Iraanse aanval na de wapenstilstand [4], wat de spanning verder deed oplopen. President Trump suggereerde op 8 april een “joint venture” met Iran voor het tolsysteem [1][6], maar details blijven onduidelijk.

Cryptocurrency-betalingen en toekomstplannen

Iran eist dat de tol wordt betaald in cryptocurrency om te voorkomen dat tegoeden worden bevroren door andere regeringen [6]. Hamid Hosseini van Irans Olie-exporteursunie bevestigde tegenover de Financial Times dat betalingen in bitcoin moeten gebeuren [6]. De inkomsten zouden gedeeld worden met Oman [2]. Volgens The Telegraph zou Iran de komende vijf jaar tot 500 miljard dollar aan tolinkomsten kunnen genereren [7]. Een Iraanse functionaris vertelde Associated Press dat een eventuele overeenkomst Teheran nog steeds zou toestaan tol te innen [7]. De komende twee weken vanaf 8 april zullen bepalen welk mechanisme van kracht blijft [7]. Iran heeft eerder al enkele schepen laten passeren onder een “tolhokje”-systeem, waarbij sommige vaartuigen al 2 miljoen dollar in Chinese yuan betaalden [3]. De straat, slechts 34 kilometer breed op het smalste punt, blijft cruciaal voor de wereldwijde energievoorziening [4].

Bronnen

Straat van Hormuz olietankers