Nederland start voor het eerst structurele onderhandelingen met Caribische eilanden over meer zeggenschap
Den Haag, zaterdag, 25 april 2026.
Het kabinet organiseert eind 2026 de eerste ‘koninkrijksconferentie’ met Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Deze terugkerende top moet de eilanden meer invloed geven binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Tegelijk investeert Nederland 54 miljoen euro in armoedebestrijding en economische groei. De stap volgt op jarenlange kritiek over ‘tweederangsburgerschap’ en komt na een advies van de Raad van State voor structurele samenwerking.
VVD-staatssecretaris Van der Burg presenteert driepuntenplan
Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) presenteerde op 24 april zijn beleidsbrief met drie prioriteiten voor de Caribische eilanden [1][2][3]. Het D66-VVD-CDA-kabinet wil de bestuurlijke positie versterken, armoede bestrijden en de economie diversifiëren [1]. Van der Burg bezocht van 7 tot 17 april alle zes eilanden en zag de kwetsbaarheid van de toerisme-afhankelijke economie [1]. “Toerisme is belangrijk, maar kwetsbaar. Dat zagen we tijdens covid en toen op 3 januari alle lijnvluchten stilvielen na de Amerikaanse aanval op Venezuela,” aldus Van der Burg [1]. De staatssecretaris trad op 23 februari aan en kreeg op 28 februari een prioriteitenlijst van het Caribisch Netwerk [3]. Voor burgers betekent dit concreet: vanaf 2027 komt er structureel 30 miljoen euro per jaar voor armoedebestrijding op Bonaire, Sint Eustatius en Saba [1][2][4]. Ook krijgen de BES-eilanden na de verkiezingen van maart 2027 meer eilandsraadsleden en eilandgedeputeerden [1][4].
Economische investeringen moeten eilanden minder kwetsbaar maken
Nederland investeert in totaal 54 miljoen euro in de eilandeconomie [1][4]. Het kabinet steekt 6 miljoen in betere koelopslag en logistiek, omdat 80 tot 90 procent van het voedsel geïmporteerd wordt [1]. Boeren en vissers krijgen 18 miljoen euro via een revolverend fonds voor toegang tot financiering [1][4]. Het nieuwe Economisch Groeiplatform Carib moet innovatie, ondernemers en kapitaal beter verbinden [2][4]. De nieuw op te richten Nationale Investeringsinstelling wordt opengesteld voor het Caribisch deel van het Koninkrijk [2][4]. Voor ondernemers op de eilanden opent dit nieuwe financieringsmogelijkheden. De Europese Commissie verhoogde ondertussen het budget voor overzeese gebiedsdelen van 500 naar 999 miljoen euro, waarvan de helft naar Groenland gaat [1].
Kritiek op ‘tweederangsburgerschap’ drijft hervormingen vooruit
De plannen komen voort uit jarenlange kritiek over ongelijke behandeling binnen het Koninkrijk [1][4]. De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme sprak op 22 april nog van ‘tweederangsburgerschap’ [1]. De Raad van State adviseerde in 2024 structurele samenwerking toen het Statuut voor het Koninkrijk 70 jaar bestond [1][4]. Bonaire, Sint Eustatius en Saba nemen vanaf 2026 deel aan de Monitor Integriteit en Veiligheid om de bestuurlijke kwaliteit te verbeteren [2][3][4]. “We zijn één Koninkrijk – dat is niet zomaar een staatkundig verband. Het is een levende gemeenschap,” schrijft het Directoraat-Generaal Koninkrijksrelaties [4]. Voor inwoners van de eilanden betekent dit meer zeggenschap en gelijkwaardige behandeling. Het kabinet evalueert vóór de zomer van 2026 de toepassing van het ‘explain’-beginsel waarbij nieuwe Nederlandse wetten standaard ook gelden voor de BES-eilanden [4].