Russische aanvallen brengen Europa op de rand van een nucleaire ramp

2026-02-01 buitenland

Kiev, zondag, 1 februari 2026.
De VN-atoomwaakhond houdt een spoedzitting omdat Russische bombardementen op Oekraïnes energienetwerk de nucleaire veiligheid bedreigen. Europa’s grootste kerncentrale Zaporizja verloor deze maand opnieuw stroom.

Nederland roept spoedvergadering bijeen

Nederland leidde donderdag 30 januari een spoedvergadering van de Internationale Atoomenergie Organisatie (IAEA) in Wenen [1]. Dertien landen, waaronder België, Canada, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, steunden de Nederlandse oproep [1]. ‘Dit laat niet alleen miljoenen Oekraïners achter in de kou en het donker tijdens een zeer strenge winter, maar heeft ook een negatieve impact op de nucleaire veiligheid in Oekraïne,’ waarschuwde de Nederlandse ambassadeur Peter Potman [1]. De vierde spoedzitting van de IAEA-raad van bestuur duurde vier uur [6]. Russische ambassadeur Mikhail Ulyanov noemde de vergadering ‘absoluut politiek gemotiveerd’ [6][8].

Kerncentrale Zaporizja opnieuw getroffen

Europa’s grootste kerncentrale Zaporizja werd op 2 januari 2026 opnieuw getroffen door militaire activiteiten die de laatste back-upstroomleiding beschadigden [2][5]. De centrale was gedwongen te vertrouwen op slechts één hoofdstroomleiding van 750 kilovolt om de zes stilgelegde reactoren en opgeslagen brandstof koel te houden [2][5]. Op 19 januari kwam er goed nieuws: de 330-kilovolt back-upkabel werd hersteld na onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne over een lokaal staakt-het-vuren [2][5]. IAEA-teams controleren nu of de installatie de winter kan doorstaan zonder dat het koelwater bevriest [2][5]. Ook Tsjernobyl verloor tijdelijk alle externe stroom vorige week [6][8].

Experts beoordelen tien cruciale onderstations

IAEA-experts onderzoeken momenteel tien elektrische onderstations die cruciaal zijn voor de nucleaire veiligheid in Oekraïne [1][2][5]. ‘Terwijl we spreken, is er een IAEA-expertmissie onderweg bij Oekraïnes elektrische onderstations te midden van aanhoudende aanvallen op de elektriciteitsinfrastructuur van het land,’ zei directeur-generaal Rafael Grossi [1]. Het conflict in Oekraïne gaat zijn vijfde jaar in en blijft ‘ ‘s werelds grootste bedreiging voor nucleaire veiligheid’ [5][6]. Voor Nederlandse lezers betekent dit dat een nucleair ongeluk in Oekraïne radioactieve neerslag over West-Europa kan verspreiden [GPT]. De EU heeft de IAEA gevraagd om vóór de volgende vergadering in maart een gedetailleerde analyse te leveren van de bevindingen [4].

Bronnen

nucleaire veiligheid IAEA vergadering