Nederlandse staat biedt na 70 jaar eindelijk excuses aan voor gedwongen afstand van 15.000 baby's
Den Haag, maandag, 13 april 2026.
Tussen 1956 en 1984 werden duizenden ongehuwde moeders door overheidsinstanties gedwongen hun pasgeboren kinderen af te staan voor adoptie. Nu, decennia later, erkent het kabinet officieel de traumatische rol die de staat speelde in dit systematische onrecht. Staatssecretaris Van Bruggen wil voor de zomer van 2026 een bijeenkomst organiseren waarin de excuses worden uitgesproken aan ongeveer 13.000 vrouwen en 15.300 kinderen die van elkaar werden gescheiden. Deze erkenning komt na jarenlang juridisch gevecht van slachtoffers zoals Trudy Scheele-Gertsen, die in 1968 haar zoontje moest afstaan en als eerste naar de rechter stapte. De excuses markeren een historisch moment voor families die levenslang geleden hebben onder dit ‘onnodig veel leed dat vaak tot op de dag van vandaag voelbaar is’, aldus de staatssecretaris.
D66-staatssecretaris erkent overheidsrol na Kamerdruk
Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Rechtsbescherming, D66) kondigde maandag aan de Tweede Kamer aan dat het kabinet officiële excuses zal aanbieden [1][2]. De beslissing volgt op een oproep van een meerderheid in de Kamer [3]. “Er is sprake geweest van groot onrecht, met onnodig veel leed tot gevolg dat vaak tot op de dag van vandaag voelbaar is”, schrijft Van Bruggen in haar brief aan de Kamer [1]. De overheid speelde destijds een actieve rol door de Raden voor de Kinderbescherming, die kinderen bij ‘geschikte voogden’ plaatsten [2]. Het systeem draaide op de heersende opvattingen uit die tijd, waarbij zwangerschap buiten het huwelijk als groot maatschappelijk probleem gold [2].
Emotionele reacties van slachtoffers na decennia van strijd
“Kippenvel, hoera!”, reageerde Ellen Venhuizen van stichting De Nederlandse Afstandsmoeder (DNA) op het nieuws [4]. Haar organisatie had bij het vorige kabinet tevergeefs op excuses aangedrongen [4]. Trudy Scheele-Gertsen, die in 1968 haar pasgeboren zoontje gedwongen moest afstaan, startte in 2019 als eerste moeder een rechtszaak tegen de staat [1]. “Wat er met mij en mijn zoon is gebeurd, is mensonterend”, zegt ze [1]. Hoewel het gerechtshof in 2025 bepaalde dat de staat niet aansprakelijk is voor het leed [1], vormen deze excuses nu alsnog erkenning voor het trauma dat families hebben doorgemaakt.
Concrete plannen voor zomer 2026, maar juridische gevolgen onzeker
Van Bruggen wil nog voor de zomer van 2026 een bijeenkomst organiseren waar de excuses persoonlijk worden uitgesproken aan slachtoffers en belangenorganisaties [4]. De staatssecretaris benadrukt dat “voor de getroffenen zijn excuses van de overheid een startpunt voor erkenning van dit leed” [4]. Ambtenaren verwachten dat aan de excuses geen rechtstreekse financiële gevolgen zijn verbonden [3]. Wel waarschuwt Van Bruggen dat de excuses mogelijk nieuwe aansprakelijkstellingen en gerechtelijke procedures kunnen inluiden [3]. Slachtoffers eisen behalve erkenning ook volledige toegang tot hun dossiers zonder “lakwerk”, aldus Venhuizen [4]. De commissie die in 2025 het rapport ‘Schade door Schande’ uitbracht, concludeerde dat veel afstandsmoeders en kinderen “levenslange schade” hebben overgehouden aan de praktijken [4].