Palliatieve sedatie verviervoudigt terwijl niemand toezicht houdt op deze ingrijpende stervensbegeleiding
Nederland, maandag, 18 mei 2026.
In tien jaar tijd steeg het aantal overlijdens met palliatieve sedatie van 20% naar 28% in de thuiszorg. Bij ziekenhuizen ontbreken cijfers compleet. Experts maken zich zorgen: waar euthanasie streng gecontroleerd wordt, bestaat er geen toezicht op deze vorm van bewustzijnsverlaging bij stervenden. Artsen vrezen dat onder tijdsdruk te snel wordt gekozen voor sedatie in plaats van gesprekken die angst wegnemen.
Ziekenhuizen houden geen cijfers bij
Nederlandse ziekenhuizen registreren niet hoeveel patiënten overlijden met palliatieve sedatie [1]. Ze beschouwen het als normaal medisch handelen, waardoor niemand weet hoe vaak deze ingrijpende behandeling wordt toegepast [1]. Dat staat in schril contrast met euthanasie: vorig jaar overleed 6% van alle Nederlanders door euthanasie, een procedure met strikte controle [1]. Bij palliatieve sedatie - waar naar schatting 40% van alle stervenden mee te maken krijgt - ontbreekt elk toezicht [2]. “Het is van de zotte dat er op palliatieve sedatie geen toezicht is”, zegt Ineke Visser van het Landelijk Expertisecentrum Sterven [1]. “Het gaat hier niet om een blindedarmontsteking, het gaat hier om sterven.”
Artsen vrezen te snelle keuze voor sedatie
Palliatief specialist Sabine Netters maakt zich zorgen over de stijgende trend [1]. “Zoiets ingrijpends als palliatieve sedatie moet niet te makkelijk worden”, waarschuwt ze [1]. Wijkverpleegkundige Jennifer Bergkamp denkt dat zorgverleners stappen overslaan: “Ik denk dat je veel meer kunt doen in gesprekken door angst weg te nemen en door uit te leggen hoe een natuurlijke dood er eigenlijk uitziet” [1]. Deze angst speelt een grote rol, benadrukt Bergkamp op LinkedIn: “Als die angst een reden wordt waarom mensen om sedatie vragen, dan hebben wij als zorgverleners iets te doen” [5]. Niet medicatie, maar voorlichting en eerlijk gesprek kunnen veel betekenen voor angstige patiënten.
Experts eisen onderzoek naar stijgende trend
De Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) erkent de stijging en vindt nader onderzoek naar de oorzaken wenselijk [1]. Ze benadrukken dat palliatieve sedatie “wezenlijk iets anders is dan euthanasie” en bij zorgvuldige toepassing normaal medisch handelen blijft [1]. Toch loopt er wetenschappelijk onderzoek naar ervaringen van nabestaanden met palliatieve sedatie in de thuissituatie [1]. Visser pleit voor meer transparantie: “Een goede dood is een beheerste dood, zo hebben we als samenleving besloten. We willen geen pijn, geen ongemak” [1]. Maar zonder toezicht blijft onduidelijk of die goede dood altijd wordt bereikt.