Europees parlement zet licht op groen voor strengere uitzettingsregels
Brussel, maandag, 9 maart 2026.
Het parlement stemde maandag in met een hervorming die uitzettingen binnen 24 maanden mogelijk maakt, ook voor kinderen. De nieuwe regels zorgen ervoor dat een uitzettingsbesluit uit één EU-land direct geldt in alle andere lidstaten. Nederland moet deze strengere aanpak gaan toepassen bij uitgeprocedeerde asielzoekers. Critici waarschuwen dat de mensenrechten onder druk komen te staan door de nadruk op dwang boven vrijwillige terugkeer.
Commissie stemt in met controversiële hervorming
De Commissie Burgerlijke Vrijheden van het Europees Parlement nam maandag 9 maart 2026 een cruciaal besluit [1]. Met 9 stemmen verschil keurden zij wijzigingen goed aan de EU-regels voor terugkeer van illegaal verblijvende niet-EU-burgers [1]. Nederlandse rapporteur Malik Azmani kreeg daarmee het mandaat om triloog-onderhandelingen te starten met de Raad en Commissie [2]. De nieuwe regels vervangen de huidige richtlijn door een direct afdwingbare verordening [2]. Dit betekent dat landen als Denemarken voortaan migranten kunnen uitzetten die oorspronkelijk door Spanje waren geweigerd [2]. Een veilig elektronisch platform moet data over uitzettingsbevelen delen tussen alle EU-landen [2].
Detentie wordt verlengd tot 24 maanden
De voorgestelde regels brengen ingrijpende veranderingen. Detentie kan worden opgelegd voor maximaal 24 maanden, ook voor kinderen en gezinnen [1]. Dit is een verlenging ten opzichte van de huidige 18 maanden [3]. Migranten krijgen slechts 15 dagen om vrijwillig te vertrekken nadat hun verblijfsaanvraag is afgewezen [2]. De nieuwe verordening schrapt ook de minimale zevendaagse periode voordat uitzettingsbevelen kunnen worden uitgevoerd [3]. Alternatieven voor detentie bestaan wel: regelmatige meldingsplicht, verblijf op een aangewezen plaats, financiële garantie of elektronische monitoring [1]. Azmani benadrukt dat ‘een enkel, voorspelbaar proces migranten helpt hun rechten en plichten te begrijpen terwijl autoriteiten de tools krijgen om te handelen’ [2].
Kritiek op mensenrechten en effectiviteit
Experts waarschuwen voor de gevolgen. Het Migrant Return Policy Index uit 2025 toont aan dat EU-landen gemiddeld slechts 46 punten scoren op bescherming van mensenrechten bij terugkeerbeleid [3]. Detentie van kinderen scoort nog slechter met 38 punten gemiddeld [3]. Nederland presteert relatief goed met 63 punten op mensenrechtenbescherming, maar stakeholdersbetrokkenheid blijft zwak met slechts 50 punten [3]. De nieuwe regels verschuiven de focus van vrijwillige naar gedwongen terugkeer, terwijl onderzoek toont dat vrijwillige terugkeer effectiever is [3]. Voor Nederlandse gemeenten betekent dit concreet: zij moeten zich voorbereiden op strengere handhaving en mogelijk meer detentieplaatsen. De onderhandelingen starten binnenkort, met als doel een akkoord voor de verkiezingen van 2029 [2].