Accountantskantoor weigert ministeriële opdracht en onthult dubbele belangenverstrengeling
Nederland, donderdag, 12 maart 2026.
De Jong & Laan wijst onderzoek naar moslimdiscriminatie-studie af omdat ze hun eigen werk zouden moeten controleren. Het kantoor controleerde eerder de subsidieverantwoording van hetzelfde KIS-onderzoek waar nu belangenverstrengeling bij is ontdekt. De oorspronkelijke controverse ontstond doordat de echtgenoot van de onderzoeker het onderzoek mede financierde via ISN Academie. Minister Aartsen wilde een financieel onderzoek na Kamervragen, maar stuit nu op een nieuwe belangenverstrengeling. KIS heeft het rapport inmiddels ingetrokken. De situatie toont hoe subsidiecontroles kunnen vastlopen wanneer verschillende partijen te nauw met elkaar verbonden zijn.
Het geld en de familieband
Het KIS-onderzoek naar moslimdiscriminatie kreeg geld van twee bronnen: het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Islamitische Stichting Nederland (ISN) [1]. Die ISN komt voort uit het Turkse Presidium voor Religieuze Zaken, ook wel Diyanet genoemd [1]. Het onderzoek ondervroeg 57 mensen over hun ervaringen [1]. Maar er zat een addertje onder het gras. De academisch directeur van ISN Academie bleek getrouwd met de persoon die het onderzoek uitvoerde [1][2]. Die familieband stond nergens in het rapport vermeld [2]. Het ministerie wist er ook niks van tot 3 maart dit jaar [1]. Voor KIS was 2024 een goed jaar: ze kregen € 2,6 miljoen subsidie, wat neerkomt op 1.040 million euro van de totale inkomsten van het Verwey-Jonker Instituut [1].
Minister wil onderzoek, accountant zegt nee
Minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie wilde op 5 maart actie ondernemen [1]. Hij kondigde aan dat de controlerend accountant een financieel onderzoek zou doen [1]. Niet alleen naar het geld, maar ook naar hoe KIS omgaat met integriteitsvraagstukken [1]. De Jong & Laan kreeg die opdracht op hun bordje [1]. Dit kantoor controleert al jaren het Verwey-Jonker Instituut en had ook de KIS-subsidieverantwoording gecontroleerd [1]. Op 9 maart kwam het antwoord: nee bedankt [1]. Andrea van der Giezen van De Jong & Laan legt uit waarom: ‘Als de minister ons vraagt om daar nu alsnog onderzoek naar te doen, dan wordt ons feitelijk gevraagd om onze eigen, eerdere controle opnieuw te keuren. Dat zou een belangenverstrengeling op zich vormen’ [1].
Gevolgen voor onderzoek en toekomst
KIS heeft het rapport inmiddels ingetrokken [1]. De hele situatie toont aan hoe ingewikkeld subsidiecontroles kunnen worden wanneer verschillende partijen te nauw met elkaar verbonden zijn [GPT]. Voor gewone burgers betekent dit dat onderzoek naar discriminatie - een belangrijk maatschappelijk probleem - nu ter discussie staat [GPT]. De jaarlijkse subsidiecontrole voor 2025 staat nog gepland volgens de normale planning, laat een woordvoerder van het Verwey-Jonker Instituut weten [1]. De vraag blijft nu wie het onderzoek naar de belangenverstrengeling wel gaat doen. Minister Aartsen zal een andere accountant moeten vinden die niet eerder bij KIS betrokken was [GPT].