Europa vreest nieuwe vluchtelingencrisis nu Iran instort
Brussel, zaterdag, 7 maart 2026.
Honderdduizend Iraniërs zijn al op de vlucht in eigen land. Bondskanselier Merz waarschuwt voor ‘Syrische toestanden’ als de oorlog voortduurt. De EU-leiders herinneren zich 2015 nog goed - toen kwamen meer dan een miljoen vluchtelingen naar Europa. Turkije heeft de grenzen met Iran gesloten, meldt de Eurocommissaris. Nederland pleit voor opvang in de regio. Iran vangt normaal 2,6 miljoen Afghaanse vluchtelingen op - als dat wegvalt dreigt een nog grotere crisis.
UNHCR spreekt van humanitaire noodsituatie
Deze zorgen zijn niet ongegrond. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR meldde vrijdag dat er al honderdduizend Iraniërs op de vlucht zijn in eigen land en honderdduizend mensen ontheemd zijn in Libanon [1][2]. De organisatie spreekt van ‘een grote humanitaire noodsituatie’ [1][2]. Deze escalatie volgt op de militaire confrontatie tussen de VS, Israël en Iran die vorige week begon na de dood van de Iraanse opperste leider Khamenei [GPT]. Duitse bondskanselier Friedrich Merz waarschuwde vrijdag voor ‘Syrische toestanden’ als de oorlog tegen Iran zich voortsleept [3]. Hij vreest dat een lange oorlog tot chaos zou leiden met ‘verstrekkende negatieve gevolgen op het gebied van migratie, energievoorziening en de veiligheid voor Europa’ [3].
Turkije sluit grenzen, EU zoekt oplossingen
Eurocommissaris Magnus Brunner voor Migratie meldde woensdag dat Turkije hem ‘heeft verzekerd dat hij de grenzen met Iran dicht heeft gedaan’ [1]. Toch blijft de EU waakzaam. Zweeds minister voor Migratie Johan Forssell stelde vrijdag dat ‘de EU niet nog een vluchtelingencrisis kan hebben’ [1]. Hij verwees naar de uitdagingen van 2015, toen meer dan een miljoen mensen naar de EU vluchtten [1][2]. Nederlands minister Bart van den Brink (CDA) pleitte na het Brusselse overleg donderdag voor ‘opvang in de regio’ [1]. Experts van denktank Clingendael schreven donderdag dat een crisis in Iran ‘een cruciaal opvangland voor Afghaanse vluchtelingen zou laten wegvallen’ [1]. Iran vangt momenteel circa 2,6 miljoen Afghanen op [1].
Nieuwe EU-regels komen in juni
De timing is pijnlijk voor Europa. Het nieuwe EU-asiel- en migratiepact treedt pas op 12 juni in werking [3]. Deze strengere regels voor toelating en opvang komen dus mogelijk te laat voor een Iraanse vluchtelingenstroom [3]. Begin 2026 waarschuwde het Europese asielagentschap EUAA al voor een toename van vluchtelingen uit Iran vanwege ‘economische ineenstorting, politieke repressie en aanvallen op nucleaire installaties’ [1]. Een speculatief scenario waarbij slechts 10 procent van Iran’s 90 miljoen inwoners [3] op de vlucht slaat, zou vergelijkbaar zijn met ‘de grootste vluchtelingenstromen van de afgelopen decennia’ [3]. Bondskanselier Merz benadrukte dat ‘de Iraanse staat moet blijven functioneren, dat de publieke orde en de basisvoorzieningen in stand moeten blijven’ [1][2] - een duidelijke afwijzing van het ‘Wir schaffen das’-beleid van zijn voorganger Angela Merkel uit 2015 [GPT].