Utrecht beleefde na de bevrijding in 1945 een donkere periode van wraak en chaos
Utrecht, woensdag, 6 mei 2026.
Na de opluchting van overleven volgden wraakacties, kaalknippen van vrouwen en razzia’s op meisjes die Canadese soldaten bezochten.
Euforie sloeg om in geweld tegen vrouwen
Utrecht moest twee dagen langer wachten dan de rest van Nederland [1]. Op 7 mei 1945 trokken Canadese en Britse troepen over de Bilstraat de stad binnen [2]. “Na de loodzware hongerwinter was er vooral de immense opluchting: We hebben het gered”, vertelt historicus Ad van Liempt [1]. Maar die vreugde werd snel vervangen door wraakacties. NSB’ers werden opgepakt en vrouwen kaalgeknipt [1][3]. “Dat zouden we nu totaal verwerpelijk vinden”, zegt historicus Maarten van Rossem [1]. In steden als Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Noordwijk werden “moffenmeiden” publiekelijk vernederd [4]. Zelfs verzetsvrouw Corrie ten Boom was geschokt: “Een oudere vrouw wordt nu naar voren getrokken… Ik ga weg. Het Wilhelmus is mij zo heilig. Wat is dit erg” [4].
Razzia’s op jonge meisjes die Canadese soldaten bezochten
Nederlandse vrouwen braken massaal uit hun keurslijf na vijf jaar onderdrukking [3]. In Zeist, waar veel Canadezen gelegerd waren, kwamen dagelijks drommen meisjes af [3]. In oktober 1945 hield de politie een razzia om meisjes op te sporen die stiekem Canadese militairen bezochten [1][3]. Zelfs het risico op aanhouding weerhield deze vaak zeer jonge meisjes er niet van naar Zeist te reizen [3]. Het resultaat was opvallend: na de oorlog werden 8.000 kinderen geboren met een Canadese vader [1][3]. Historicus Laurens Hooisma toonde aan dat ook kinderen van 14 of 15 jaar slachtoffer werden van de vernederingen [4].
Slechts een derde van de Joodse Utrechters keerde terug
Het meest tragische verhaal speelde zich af op het Maliebaanstation. Van de 1.200 Joodse Utrechters die waren weggevoerd, kwamen er slechts 400 terug [1][3]. Dat is een overlevingspercentage van 33.333 procent. De laatste overlevenden keerden pas twee maanden na de bevrijding terug [1]. “Er zijn verhalen van mensen die iedere dag naar het station gingen om te kijken of hun geliefden erbij waren”, weet Van Liempt [1]. Hun thuiskomst was vaak traumatisch en bitter [1]. Ondertussen werden duizenden mensen onder erbarmelijke omstandigheden vastgehouden in Fort de Bilt en Fort bij Rijnauwen, in een sfeer van corruptie en wraakzucht [1][3].