Nederland houdt dienstplicht achter de hand terwijl defensie naar 122.000 militairen moet groeien
Den Haag, vrijdag, 6 maart 2026.
Staatssecretaris Boswijk hoopt dienstplicht te vermijden maar sluit het niet uit. Defensie moet in vier jaar van 80.000 naar 122.000 mensen groeien. Anders komt er selectieve opkomstplicht.
Oppositie vreest gedwongen militaire dienst voor jongeren
Staatssecretaris Derk Boswijk (CDA) van Defensie probeerde gisteren tijdens het parlementaire debat over de defensiebegroting de gemoederen te sussen [1]. GroenLinks-PvdA, SP en DENK vrezen dat Nederlandse jongeren straks gedwongen het leger in moeten, net zoals in Zweden waar jongeren een boete krijgen als ze niet op de oproep reageren [1]. “Wat betekent dit voor jongeren? Krijgen ze een gevangenisstraf als ze niet komen opdagen?” vroeg GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kati Piri [1]. De partijen maken zich zorgen dat jongeren “gedwongen” de oorlog in moeten, of ze nu willen dienen of niet [1]. Boswijk benadrukte dat er geen directe verplichte dienstplicht komt en dat het proces geleidelijk verloopt: “We springen niet in een keer van de kelder naar de zolder” [1].
Defensie moet groeien van 80.000 naar 122.000 mensen in vier jaar tijd
Het coalitieakkoord stelt dat defensie moet uitbreiden naar minimaal 122.000 mensen binnen vier jaar [1][3]. Momenteel bestaat de Nederlandse krijgsmacht uit ongeveer 80.000 mensen, inclusief burgers en reservisten [1]. Dat betekent een groei van 52.5 procent - een flinke uitdaging. Als dit doel niet wordt gehaald, overweegt het kabinet “andere stappen, zoals de herinvoering van een selectieve opkomstplicht” [3]. Boswijk hoopt dat defensie genoeg gemotiveerde mensen kan rekruteren die anderen aanzetten ook dienst te nemen. Hij verwees naar het “Máxima-effect” - defensie kreeg meer aanmeldingen nadat koningin Máxima zich aanmeldde en trainde als reservist [1]. De staatssecretaris heeft “geen interesse” in het dwingen van ongemotiveerde mensen tot dienst [1].
Stapsgewijze aanpak begint met vrijwillige enquête
Nederland heeft nog steeds dienstplicht voor mensen van 17 tot 45 jaar, maar niemand is sinds 1997 opgeroepen [1]. Het proces begint voorzichtig: eerst een vrijwillige enquête, dan eventueel een verplichte enquête [1][3]. Als dat onvoldoende oplevert, kunnen mensen worden opgeroepen voor een verplicht gesprek en medische keuring [1]. Bij een echte noodsituatie zoals oorlog kan de dienstplicht direct worden heringevoerd, waarschuwde Boswijk: “Dan gaan we wel in een keer van de kelder naar de zolder” [1]. In de zomer komt er een nieuwe Defensienota waarin de selectieve opkomstplicht wordt uitgewerkt [3]. Voor nu geldt: defensie wil alleen “de meest gemotiveerde mensen” aantrekken [3].