Herman Koch krijgt vernietigenste recensie ooit voor nieuwe roman
Amsterdam, woensdag, 4 februari 2026.
De NRC gaf slechts één ster aan ‘De overbodigen’, de nieuwe roman van bestsellerauteur Herman Koch. Het boek draait om Herbert, een bioloog die tijdens een wandelvakantie in Engeland kinderen doodt en dit rechtvaardigt als ‘survival of the fittest’. Recensenten noemen het verhaal ‘ronduit belachelijk’ en vergelijken de morele bankroet met ‘trumpiaanse tijden’. Anders dan in zijn succesvolle ‘Het diner’ ontbreekt de kenmerkende ironische wending - deze keer is niet de mens gek, maar de hele wereld.
Literaire wereld geschokt door harde kritiek
Het literaire Nederland kijkt verbaasd op van de vernietigende kritiek op Herman Kochs nieuwste werk [1]. Recensent Thomas de Veen van de NRC spaarde zijn woorden niet en gaf ‘De overbodigen’ slechts één ster van de vijf [3]. Het boek verscheen op 3 februari 2026 bij Uitgeverij Ambo|Anthos en kost € 22,99 [6]. De Veen noemt het verhaal ‘ronduit belachelijk’ en stelt dat het ‘geen moeite doet om nog redelijk te zijn’ [1]. Dit is een zeldzame gebeurtenis in de Nederlandse literatuur - de NRC geeft bijna nooit meer één-sterrecensies [3]. Het verhaal draait om Herbert, een bioloog die met zijn vrouw Yvonne en het echtpaar Martin en Alicia een wandeling maakt over de Cotswold Way in Engeland [1][2]. Tijdens deze vakantie pleegt Herbert geweld tegen lokale jongeren, wat hij rechtvaardigt met zijn ‘survival of the fittest’-ideologie [2].
Verhaal zonder ironie zorgt voor onbegrip
Anders dan in Kochs doorbraakroman ‘Het diner’ uit 2009 ontbreekt in ‘De overbodigen’ de kenmerkende ironische wending [2][6]. In plaats daarvan presenteert Koch een hoofdpersoon die kinderen doodmaakt en dit rationaliseeert als zelfverdediging [1][2]. Herbert, die ook auteur en Nobelprijskandidaat is, ziet zichzelf als superieur en bepaalt wie ‘overbodig’ is in de samenleving [2]. De roman van 224 pagina’s laat Herbert glimlachen terwijl hij door het Engelse landschap wandelt en denkt: ‘Ik heb het enige juiste gedaan’ [2]. Recensenten van zowel de NRC als de Volkskrant vrezen dat Koch mogelijk een parodie wilde maken van de huidige ‘trumpiaanse tijden’, maar dat dit volledig mislukt is [1][2]. De moraal staat buitenspel in het verhaal, net zoals in de politiek van vandaag [1].
Impact op Kochs literaire reputatie
Voor Herman Koch (geboren 5 september 1953 in Arnhem) betekent deze kritiek een flinke deuk in zijn reputatie [6]. Zijn vorige romans zoals ‘Het diner’, ‘Zomerhuis met zwembad’ en ‘Geachte Heer M.’ waren veel beter ontvangen [6]. De harde kritiek komt op een moment dat de Nederlandse boekenverkoop al onder druk staat - in 2025 werden er 2 miljoen minder boeken verkocht dan het jaar ervoor [5]. Koch heeft met ‘De overbodigen’ gekozen voor een controversieel thema waarbij geweld wordt verheerlijkt zonder morele consequenties [1][2]. Of dit zijn verkoopcijfers zal helpen of schaden, blijft afwachten. Literaire critici waarschuwen dat verhalen zonder ironische distantie tot het geweld gevaarlijk kunnen zijn in onze huidige maatschappij [1]. Koch lijkt bewust alle remmen te hebben losgegooid in dit boek, maar dat pakt hem nu duur uit [1][3].