Nederland dreigt quantumrace te verliezen zonder 9,4 miljard euro investering
Nederland, vrijdag, 30 januari 2026.
Ex-ASML-topman Peter Wennink waarschuwt het kabinet: zonder 9,4 miljard euro valt Nederland terug in de cruciale quantumtechnologie. Nederlandse startups zoals QuantWare en Qblox leiden nu wereldwijd, maar missen kapitaal voor industriële productie. Concurrent Amerika koopt Nederlandse bedrijven op terwijl Europa achterop raakt. De quantumsector groeide explosief - het aantal startups verdubbelde in vijf jaar en bedrijven halen 16 keer meer geld op. Maar de ‘innovatieparadox’ slaat toe: veel kennis en startups, te weinig investeringskapitaal. Wenninks advies komt op het moment dat het nieuwe kabinet vandaag zijn coalitieakkoord presenteert en 14 miljard euro wil investeren in 53 technologieprogramma’s.
Wennink slaat alarm: ‘Quantum Valley’ of achterstand
Voormalig ASML-CEO Peter Wennink presenteerde vorige maand zijn economisch rapport aan het kabinet met een dringende boodschap: Nederland heeft 9,4 miljard euro nodig over tien jaar om een ‘Quantum Valley’ te creëren [1][4]. Dit centrum voor talent, investeerders en productie zou georganiseerd worden rond vijf hubs in de Randstad [4]. Het huidige Quantum Delta NL-programma, dat via het Nationaal Groeifonds 615 miljoen euro ontving, loopt eind 2028 af [4]. Zonder follow-up dreigt Nederland zijn voorsprong te verliezen aan grotere concurrenten zoals de Verenigde Staten [1]. ‘Een enorm ecosysteem met ook buitenlandse bedrijven die hiernaartoe trekken. Je ziet ze nu al komen’, zegt Niels Bultink van quantumstartup Qblox [4]. De timing is cruciaal: vandaag presenteerde het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA plannen voor 14 miljard euro aan investeringen in 53 innovatieprogramma’s [2][6].
Nederlandse quantumstartups bloei maar missen groeigeld
De Nederlandse quantumsector laat indrukwekkende cijfers zien. Het aantal startups verdubbelde in vijf jaar tijd, bedrijven halen nu 16 keer zoveel geld op [4]. Nederlandse bedrijven zoals QuantWare uit Delft bouwen de eerste fabriek voor quantumchips die 10.000 qubits data kunnen opslaan - elk chip kost ongeveer 50 miljoen euro [1]. Andere spelers zijn Delft Circuits (bedrading voor ijskoude temperaturen), Qblox (aansturingstechnologie) en Orange Quantum Systems (testapparatuur) [4]. Maar hier ligt de pijnpunt: de sector kampt met de ‘innovatieparadox’ - snelle groei in kennis en startups, maar te weinig kapitaal voor industriële productie [1][4]. Startups die onvoldoende groeikapitaal aantrekken, worden overgenomen door Amerikaanse partijen [1]. Voor consumenten betekent dit dat toekomstige quantumcomputers en veilige communicatienetwerken mogelijk niet uit Nederlandse koker komen.
Coalitieakkoord adopteert Wennink-visie
Het coalitieakkoord dat vandaag werd gepresenteerd, weerspiegelt duidelijk Wenninks adviezen [7]. De nieuwe regering wil een investeringsinstelling oprichten voor meer durfkapitaal en een Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie [5]. Publieke en private partijen willen ruim 800 miljoen euro vrijmaken voor industriële quantumcomputers en 600 miljoen euro voor een quantumcommunicatienetwerk [3]. Minister Vincent Karremans benadrukt dat Nederland als relatief klein land keuzes moet maken: ‘Het is essentieel dat investeerders structureel aanhaken bij de innovatieprogramma’s’ [3]. Voor Nederlandse bedrijven betekent dit mogelijk meer toegang tot kapitaal. Voor consumenten kan het het verschil maken tussen Nederlandse quantumtechnologie in hun toekomstige apparaten of afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers. Peter Stolk van de Kennis- en Innovatieagenda Sleuteltechnologieën waarschuwt: ‘We hebben geen tijd te verliezen’ [3].