De Iraanse rial crasht en zes mensen sterven tijdens protesten tegen 42 procent inflatie
Teheran, vrijdag, 2 januari 2026.
Iraniërs gingen massaal de straat op nadat hun munt zondag een historisch dieptepunt bereikte van 1,42 miljoen rial per dollar. Winkeliers begonnen te staken in Teherans Grote Bazaar, studenten sloten zich aan, en de protesten verspreidden zich naar tientallen steden. Veiligheidstroepen schoten scherp op demonstranten in het westen van het land. Zes mensen kwamen om het leven tijdens confrontaties in Lordegan en Azna. President Pezeshkian belooft economische hervormingen, maar demonstranten scanderen ‘dood aan de dictator’ en ‘lang leve de koning’. De inflatie bedraagt 42,5 procent en voedselprijzen stegen 72 procent ten opzichte van 2024.
Geweld escaleert na vier dagen protesten
De situatie in Iran verslechterde dramatisch in de nacht van dinsdag op woensdag, toen eerder deze week gemelde protesten voor het eerst dodelijk werden. Minstens zes mensen stierven tijdens confrontaties tussen demonstranten en veiligheidstroepen [1][2]. In Lordegan, ongeveer 500 kilometer ten zuiden van Teheran, schoten veiligheidskrachten scherp op demonstranten en doodden twee mensen [2]. In Azna vielen drie doden toen een groep ‘relschoppers’ volgens persbureau Fars een politiebureau aanviel [3]. Ook werd een lid van de Basij-militie, een vrijwillige tak van de Revolutionaire Garde, gedood [1]. De protesten begonnen zondag toen de Iraanse rial een historisch dieptepunt van 1,42 miljoen rial per dollar bereikte [4]. Winkeliers in de Grote Bazaar van Teheran gingen in staking, studenten sloten zich aan, en de demonstraties verspreidden zich naar tientallen steden [4][5].
Economische crisis bijt steeds harder
De cijfers achter de woede zijn simpelweg verpletterd. Iran kampte in december met een inflatie van 42,5 procent [1][4]. Voedselprijzen schoten 72 procent omhoog ten opzichte van 2024, terwijl medicijnen 50 procent duurder werden [6]. De Iraanse rial verloor in 2025 bijna de helft van zijn waarde - van 820.000 naar 1,42 miljoen rial per dollar [4]. Dat betekent dat een brood dat vorig jaar nog betaalbaar was, nu onbereikbaar is voor veel gewone Iraniërs. President Pezeshkian probeerde maandag de gemoederen te bedaren door de president van de centrale bank te ontslaan en economische hervormingen te beloven [7]. Hij erkende dat demonstranten ‘legitieme eisen’ hebben [1]. Maar op straat scandeerden betogers ‘dood aan de dictator’ - een verwijzing naar ayatollah Khamenei - en ‘lang leve de koning’, een steunbetuiging aan de in ballingschap levende kroonprins Reza Pahlavi [5].
Herinnering aan 2022 wordt werkelijkheid
Deze protesten zijn de grootste sinds de demonstraties in 2022 na de dood van Mahsa Amini, toen meer dan 500 mensen omkwamen [8]. Toen ging het om vrouwenrechten en kledingvoorschriften. Nu staat de economie centraal, maar de politieke leuzen klinken net zo hard. Iran lijdt onder internationale sancties vanwege zijn nucleaire programma, en de regering heeft plannen om de belastingen te verhogen [6]. De demonstraties verspreidden zich van Teheran naar Isfahan, Kerman, Shiraz, Mashhad en vele andere steden [5]. Hoewel president Pezeshkian beloofde in gesprek te gaan met de betogers, lijkt het regime tegelijk hard in te grijpen [5]. Het Openbaar Ministerie dreigt met harde straffen voor demonstranten die schade veroorzaken [7]. Voor gewone Iraniërs betekent dit dat ze gevangen zitten tussen een instortende economie en een regime dat protest met geweld beantwoordt.