jetten staat voor een onmogelijke puzzel: 20 miljard bezuinigen zonder meerderheid
Den Haag, zaterdag, 20 juni 2026.
Premier Rob Jetten heeft nog acht weken om de miljoenennota 2026 rond te krijgen, maar de coalitie van D66, VVD en CDA mist een meerderheid in beide Kamers. Zonder steun van de oppositie loopt de begroting vast. Het kabinet moet meer dan 20 miljard euro bezuinigen, vooral op zorg, uitkeringen en defensie. Oppositiepartijen zoals PRO en JA21 liggen dwars over plannen om het eigen risico te verhogen en de WW-duur in te korten. Staatssecretaris Eerenberg noemt het ‘puzzelen, puzzelen’, maar tot nu toe zijn er alleen koffiegesprekken. Eind augustus komt het cruciale CPB-rapport. Als Jetten geen deal sluit, dreigt een politieke crisis vlak voor Prinsjesdag.
de puzzelstukjes: wie betaalt de rekening?
Premier Rob Jetten (D66) moet deze zomer een onmogelijke puzzel oplossen. Zijn kabinet van D66, VVD en CDA wil volgend jaar 20.000 billion euro bezuinigen, maar heeft in geen van beide Kamers een meerderheid [1][2]. Zonder steun van de oppositie loopt de begroting vast. De deadline? Prinsjesdag op 15 september 2026 [1]. Voor die tijd moet Jetten een deal sluiten, anders dreigt een politieke crisis. Staatssecretaris Eelco Eerenberg (D66) noemt het ‘puzzelen, puzzelen’, maar tot nu toe zijn er alleen koffiegesprekken geweest [1]. De oppositie ligt dwars over cruciale punten. Zo wil het kabinet het eigen risico in de zorg verhogen naar ongeveer 455 euro per jaar [1]. Voor een gezin met twee kinderen betekent dat 910 euro extra uit eigen zak. Ook de WW-duur wil het kabinet inkorten naar één jaar, een maatregel die vooral jongere werknemers treft [1]. PRO, de grootste oppositiepartij, verzet zich principieel tegen beide plannen [1].
de oppositie: verdeeld of onbereikbaar?
Het kabinet-Jetten heeft twee opties om de benodigde steun te krijgen: links of rechts. Een coalitie met PRO en Volt zou een meerderheid kunnen bieden, maar PRO weigert te praten over bezuinigingen op uitkeringen [1]. Rechts biedt meer hoop: JA21, SGP, ChristenUnie en BBB hebben samen genoeg zetels om de begroting door beide Kamers te loodsen [1]. Toch zijn er nog geen serieuze onderhandelingen gestart. De partijen staan lijnrecht tegenover elkaar op belangrijke dossiers. Zo wil het kabinet 6.500 billion euro besparen op sociale zekerheid, onder meer door de maximale uitkering voor arbeidsongeschikten te verlagen [1]. Voor iemand met een uitkering van 1.500 euro per maand betekent dat een korting van 225 euro, als we uitgaan van een mogelijke verlaging van 15 procent [alert! ‘exact percentage niet bekend’]. Ook de ‘vrijheidsbijdrage’ voor defensie, goed voor 5.000 billion euro, ligt gevoelig [1]. Huishoudens moeten rekenen op hogere inkomstenbelasting en lagere fiscale kortingen. Bedrijven weten nog niet wat hen te wachten staat [1].
de klok tikt: wat gebeurt er als jetten faalt?
Eind augustus komt het CPB met een rapport dat de financiële uitgangspositie van het kabinet toont [1]. Dat rapport is cruciaal: het bepaalt hoeveel geld er daadwerkelijk beschikbaar is en waar bezuinigingen mogelijk zijn. Als Jetten voor 15 september geen deal heeft, dreigt een begrotingscrisis. Het kabinet zou dan moeten terugvallen op een noodscenario, zoals een tijdelijke begroting of extra bezuinigingen. Voor burgers betekent dat onzekerheid over uitkeringen, zorgkosten en belastingen. De laatste keer dat een kabinet zonder meerderheid regeerde, moest het noodgedwongen concessies doen. Zo introduceerde het kabinet-Schoof in 2025 gratis schoolmaaltijden om steun te krijgen voor het Belastingplan [1]. Of Jetten eenzelfde truc kan uithalen, is nog maar de vraag. Eén ding is zeker: de komende weken worden spannend in Den Haag. De puzzelstukjes moeten snel op hun plaats vallen, anders loopt de Miljoenennota 2026 vast.